راهنمایی کوتاه: منطق دو بخش اصلی دارد که یکی به شکل استدلال و دیگری به محتوای آن میپردازد.
گامبهگام:
۱) منطق صوری (formal logic): این بخش به ساختار و شکل استدلالها توجه میکند، بدون اینکه به درستی یا نادرستی مقدمات کاری داشته باشد. مثلاً اگر بگوییم «همه انسانها فانی هستند؛ سقراط انسان است؛ پس سقراط فانی است»، شکل استدلال درست است.
۲) منطق مادی (material logic): این بخش به محتوا و صدق مقدمات میپردازد. یعنی بررسی میکند که آیا مقدمات واقعاً درست هستند یا نه. مثلاً در استدلال بالا، باید ببینیم آیا «همه انسانها فانی هستند» درست است یا نه.
۳) گاهی منطق را به دو بخش دیگر هم تقسیم میکنند: منطق قیاسی (deductive) و منطق استقرایی (inductive)، اما تقسیم اصلی همان صوری و مادی است.
پاسخ نهایی: دو بخش اصلی منطق عبارتند از منطق صوری و منطق مادی.
مثال مشابه: اگر دوستت بگوید «هر پرندهای بال دارد؛ خفاش بال دارد؛ پس خفاش پرنده است»، این استدلال از نظر صوری نادرست است (چون «خفاش» در گروه پرندگان قرار نمیگیرد) و از نظر مادی هم مقدمه دوم درست است ولی نتیجه غلط. منطق صوری به شکل استدلال و منطق مادی به درستی مقدمات توجه میکند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: دربارهٔ انواع استدلال (قیاسی و استقرایی) و قواعد منطق صوری مثل قیاس اقترانی تحقیق کن.