راهنمایی کوتاه: قیاس حملی با «اگر... پس...» کار میکند و قیاس استثنایی با «یا... یا...».
گامبهگام:
- قیاس حملی (قیاس شرطی): از یک مقدمه شرطی (اگر-پس) و یک مقدمه دیگر تشکیل شده است.
فرم کلی: اگر P آنگاه Q. P درست است. پس Q درست است.
مثال: اگر باران ببارد، زمین خیس میشود. باران میبارد. پس زمین خیس میشود. - قیاس استثنایی: از یک مقدمه دوشرطی (یا-یا) و یک مقدمه دیگر تشکیل شده است.
فرم کلی: یا P یا Q. P درست نیست. پس Q درست است.
مثال: یا امتحان را قبول میشوم یا رد میشوم. قبول نشدم. پس رد شدم. - تفاوت اصلی: قیاس حملی روی یک شرط (اگر-پس) تمرکز دارد. قیاس استثنایی روی دو گزینه متضاد (یا-یا) تمرکز دارد.
- کاربرد: هر دو برای استدلال منطقی و نتیجهگیری از اطلاعات داده شده استفاده میشوند.
پاسخ نهایی: قیاس حملی (قیاس شرطی) بر اساس رابطه «اگر P آنگاه Q» استدلال میکند. قیاس استثنایی بر اساس رابطه «یا P یا Q» استدلال میکند و با حذف یکی، دیگری را نتیجه میگیرد.
مثال مشابه:
قیاس حملی: اگر عدد زوج باشد، بر ۲ بخشپذیر است. ۱۰ عدد زوج است. پس ۱۰ بر ۲ بخشپذیر است.
قیاس استثنایی: یا در خانه هستم یا در مدرسه. در خانه نیستم. پس در مدرسه هستم.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره «قیاس قاطع» و «قیاس متصل» هم تحقیق کنی یا مثالهای بیشتری از کتاب منطق خودت پیدا کنی.
