راهنمایی کوتاه: برای پاسخ به این سوال، باید ویژگیهای اصلی زبان و ادبیات در قرنهای پنجم و ششم هجری را بدانیم و گزینهای را انتخاب کنیم که با این ویژگیها مطابقت ندارد.
گامبهگام:
- قرنهای پنجم و ششم هجری (دوران سلجوقیان و خوارزمشاهیان) دورهای مهم در تاریخ ادبیات فارسی است.
- در این دوره، زبان فارسی به اوج فصاحت و بلاغت خود رسید و آثار مهمی خلق شد.
- سبک غالب در این دوره، سبک خراسانی است که ویژگیهایی مانند سادگی، روانی، استفاده از واژههای فارسی خالص و مضامین حماسی و پندآموز دارد.
- شاعران بزرگی مانند فردوسی (قرن ۴ و ۵)، ناصرخسرو، سنایی، انوری و خاقانی در این دوره یا در آستانه آن میزیستند.
- نثر این دوره نیز بسیار فاخر و مسجع است (مانند تاریخ بیهقی و کلیله و دمنه نصرالله منشی).
- بنابراین، هر گزینهای که بگوید زبان این دوره پیچیده و مصنوعی بود (مثل سبک هندی) یا مضامین عاشقانهی افراطی داشت، احتمالاً نادرست است.
پاسخ نهایی: از آنجایی که صورت سوال کامل نیست و گزینهها را نمیبینیم، نمیتوانم گزینه خاصی را انتخاب کنم. اما به طور کلی، هر گزینهای که یکی از ویژگیهای زیر را نفی کند، صحیح نیست:
- اوج گیری سبک خراسانی
- روانی و سادگی نسبی زبان
- غلبهی مضامین حماسی، تعلیمی و اخلاقی
- شکوفایی نثر فنی و مسجع
مثال مشابه: اگر گزینهای بگوید: «در قرن ۵ و ۶، زبان شعر بسیار پیچیده و پر از ابهام و کنایههای دور از ذهن شد» این گزینه صحیح نیست، زیرا این توصیف مربوط به سبک هندی (قرنهای ۱۰ و ۱۱) است، نه سبک خراسانی.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: کتابهای درسی علوم و فنون ادبی ۱ را برای شناخت بهتر سبکهای ادبی مرور کن. همچنین مطالعهی آثار شاعران این دوره مانند خاقانی (دیوان اشعار) یا نثر تاریخ بیهقی میتواند بسیار مفید باشد.
