راهنمایی کوتاه: در این پاسخ با مهمترین آثار نثر فارسی دورهی غزنوی و سلجوقی آشنا میشوید. این آثار بیشتر تاریخی، اخلاقی و سیاسی هستند.
گامبهگام:
- دورهی غزنوی و سلجوقی (قرنهای ۵ و ۶ هجری) دوران شکوفایی نثر فنی و مرسل است. نثر این دوره اغلب دارای سجع، واژگان عربی و آرایههای ادبی است.
- از معروفترین آثار نثر این دوره میتوان به «تاریخ بیهقی» نوشتهی ابوالفضل بیهقی اشاره کرد که سبک آن ساده و دقیق است.
- «قابوسنامه» نوشتهی عنصرالمعالی کیکاووس (دورهی غزنوی) کتابی اخلاقی و تربیتی به نثری روان است.
- «سیاستنامه» (یا سیرالملوک) اثر خواجه نظامالملک طوسی (وزیر سلجوقی) در زمینهی کشورداری و سیاست است.
- «کلیله و دمنه» به ترجمهی نصرالله منشی (دورهی غزنوی/سلجوقی) نمونهای از نثر فنی با جملههای مسجع و پرآرایه است. اثر دیگر «مرزباننامه» (اصل طبری و ترجمه به فارسی) نیز در این دوره جای میگیرد.
- «چهار مقاله» نظامی عروضی سمرقندی (اواخر سلجوقی) نیز اثری ادبی با نثر سادهتر است.
پاسخ نهایی: مهمترین آثار نثر دورهی غزنوی و سلجوقی عبارتند از: «تاریخ بیهقی»، «قابوسنامه»، «سیاستنامه»، «کلیله و دمنه» (ترجمهی نصرالله منشی)، «مرزباننامه» (ترجمهی سعدالدین وراوینی) و «چهار مقاله».
مثال مشابه: اگر دربارهی شاعران این دوره بپرسید، میتوانید به شاعرانی چون فرخی سیستانی، منوچهری دامغانی، انوری و خاقانی اشاره کنید.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: دربارهی سبکهای نثر فارسی (مرسل، فنی، منشیانه) مطالعه کن. همچنین نثر دورهی سامانی و نثر معاصر را مقایسه کن.
