برای تحلیل هجاهای شعر، ابتدا باید با مفهوم هجای بلند و کوتاه آشنا شویم. هجای کوتاه هجایی است که واکهٔ آن کوتاه است و هجای بلند هجایی است که واکهٔ آن بلند است یا دو همخوان (صامت) پشت سر هم دارد.
- به خدا: به (هجای کوتاه) + خدا (خِ + دا، هجای کوتاه + هجای بلند)
- اگر بمیرم: ا + گر (هجای کوتاه + هجای کوتاه) + بمیرم (بِ + می + رم، هجای کوتاه + هجای بلند + هجای کوتاه)
- که دل از تو بر نگیرم: که (هجای کوتاه) + دل (هجای بلند) + از (هجای کوتاه) + تو (هجای بلند) + بر (هجای کوتاه) + نگیرم (نِ + گیرم، هجای کوتاه + هجای بلند)
- برپایی: بر + پا + یی (هجای کوتاه + هجای بلند + هجای بلند)
- طبیبم: طِ + بی + بم (هجای کوتاه + هجای بلند + هجای کوتاه)
- از سر که: از (هجای کوتاه) + سر (هجای بلند) + که (هجای کوتاه)
- دوا نمی پذیرم: دوا (دا + وا، هجای بلند + هجای بلند) + نمی (نِ + می، هجای کوتاه + هجای بلند) + پذیرم (پَ +ذیرم، هجای کوتاه + هجای بلند)
حالا بیایید هجاهای بیت را بشماریم:
بیت اول: ۱۶ هجا (۷ کوتاه، ۹ بلند)
بیت دوم: ۱۷ هجا (۸ کوتاه، ۹ بلند)
در مجموع، بیت اول ۷ هجای کوتاه و ۹ هجای بلند دارد و بیت دوم ۸ هجای کوتاه و ۹ هجای بلند دارد.
