راهنمایی کوتاه: این شعر از فروغ فرخزاد است؛ ابتدا مصرعها را به بخشهای هجایی تقسیم میکنیم، سپس وزن و آرایهها را مییابیم.
گامبهگام:
- مصرع اول: «فروغ شعلهی مهرش همیشه پابرجاست» را هجایی میشکنیم: فَ / روغ / شُع / لَ / ی / مِه / رَش / هَ / می / شِ / پا / بَر / جاست
- مصرع دوم: «و درک این سخن عاشقانه لازم نیست» را هجایی میشکنیم: وَ / دَر / کِ / این / سُ / خَ / نِ / عا / شِ / قا / نِ / لا / زِم / نیست
- الگوی وزن را با تکرار «بَ» به جای هر هجا مینویسیم: بَ بَ بَ بَ بَ بَ بَ بَ … (بر اساس کششها). وزن این شعر از بحر مضارع است: مفاعلن / فعلاتن / مفاعلن / فعلاتن (در مصرع اول یک «فعلن» اضافه دارد).
- آرایهها:
- مراعات نظیر: «فروغ» و «شعله» و «مهر» همخانواده معنایی دارند.
- تشبیه: «شعلهی مهر» تشبیه مهر به شعله است.
- کنایه: «پابرجاست» کنایه از ثبات و پایداری.
- ایهام: «مهر» هم به معنی خورشید و هم به معنی محبت.
پاسخ نهایی: وزن شعر «مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلاتن» است (بحر مضارع). آرایههای اصلی: مراعات نظیر، تشبیه، کنایه، ایهام.
مثال مشابه: مصرعی از سعدی: «به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست» – وزن آن نیز از بحر مضارع است و مراعات نظیر بین «جهان» و «خرّم» دیده میشود.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: کتاب «علوم و فنون ادبی ۱» فصل عروض و قافیه را مطالعه کن. میتوانی شعرهای دیگر فروغ را نیز با همین روش تحلیل کنی.
