راهنمایی کوتاه: صامتها حروف بیصدا و مصوتها حروف صدادار هستند.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا مصراع را به صورت واضح بنویسید. (از آنجایی که در سوال مصراع مشخص نشده، من فرض میکنم شما یک مصراع خاص در ذهن دارید. برای مثال، اجازه دهید با مصراع نمونه «بگذر ز کویش» کار کنیم.)
- ۲) حروف فارسی را به دو دسته تقسیم کنید:
– مصوتها (حروف صدادار): در فارسی اینها معمولاً «ا، و، ی» به عنوان حروف صدادار بلند در نظر گرفته میشوند. همچنین حرکتهای کوتاه (ـَ، ـِ، ـُ) که روی حروف میآیند، مصوت کوتاه هستند.
– صامتها (حروف بیصدا): بقیه حروف الفبای فارسی مانند ب، پ، ت، ج، د، ر، ز، س، ش، ف، ک، گ، ل، م، ن، و... - ۳) مصراع «بگذر ز کویش» را بررسی کنید:
– ب گ ذ ر ز ک و ی ش
– مصوتها: «و» در «کویش» و «ی» در «کویش». (توجه: «ا» در این مصراع وجود ندارد. همچنین حرکتهای کوتاه را اگر در تلفظ در نظر بگیریم، باید به متن اصلی نگاه کرد.)
– صامتها: ب، گ، ذ، ر، ز، ک، ش (۷ حرف). - ۴) در علوم و فنون ادبی، گاهی مصوتهای بلند (ا، و، ی) و مصوتهای کوتاه (ـَ، ـِ، ـُ) هر دو شمرده میشوند. اگر حرکتها را هم حساب کنیم، باید به اعراب کلمات دقت کرد.
- ۵) برای مصراع خودتان: آن را حرف به حرف بنویسید، هر حرف را در دسته صامت یا مصوت قرار دهید، سپس تعداد هر کدام را بشمارید.
- ۶) پاسخ را به صورت «تعداد صامتها و تعداد مصوتها» بنویسید.
پاسخ نهایی: برای مصراع «بگذر ز کویش»: ۷ صامت (ب، گ، ذ، ر، ز، ک، ش) و ۲ مصوت بلند (و، ی). اگر حرکتهای کوتاه را هم در نظر بگیریم، باید به متن اصلی رجوع کرد.
مثال مشابه: مصراع «بنشین بر لب جوی»: صامتها: ب، ن، ش، ی، ن، ب، ر، ل، ب، ج، و، ی → ۱۱ صامت (توجه: «ی» گاهی صامت است، گاهی مصوت). مصوتها: «و» در «جوی» و «ی» در «جوی» (اگر مصوت بلند باشد).
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن برای چند مصراع از شعرهای معروف این شمارش را انجام دهی. همچنین میتوانی درباره تفاوت مصوتهای بلند و کوتاه در زبان فارسی بیشتر مطالعه کنی.
