راهنمایی کوتاه: اندامهای حفره شکم به دو گروه داخلصفاقی (دارای پوشش صفاق) و خارجصفاقی (بدون پوشش صفاقی) تقسیم میشوند.
گامبهگام:
- حفره شکمی (Abdominal Cavity) فضایی است که از دیافراگم در بالا تا لبه بالایی لگن (Pelvic Inlet) در پایین ادامه دارد. داخل آن اندامهای گوارشی و برخی دیگر قرار گرفتهاند.
- صفاق (Peritoneum) یک غشای نازک است که به دو لایه تقسیم میشود: صفاق جداری (دیواره حفره را میپوشاند) و صفاق احشایی (روی سطح اندامها را میپوشاند). اندامهایی که کاملاً توسط صفاق احشایی پوشیده شدهاند، اندامهای داخلصفاقی نام دارند.
- اندامهای داخلصفاقی اصلی عبارتند از: معده، کبد، طحال، کیسه صفرا، روده باریک (بیشتر قسمتهای ژژونوم و ایلئوم)، روده بزرگ (کولون عرضی و کولون سیگموئید)، تخمدانها (در حفره لگنی)، و بخش بالایی رکتوم.
- برخی اندامها مانند کلیهها، آئورت، ورید اجوف تحتانی، لوزالمعده (بیشتر آن)، دوازدهه، کولون صعودی و نزولی، و مثانه خارجصفاقی هستند و صفاق فقط روی یک سطح آنها را میپوشاند یا اصلاً نمیپوشاند.
- نکته: کلیهها در فضای خلف صفاق (Retroperitoneal) قرار دارند و صفاق آنها را احاطه نمیکند. تخمدانها اگرچه در حفره لگنی هستند، اما بهطور کامل توسط صفاق پوشیده شدهاند.
پاسخ نهایی: اندامهایی که صفاق آنها را احاطه کرده (داخلصفاقی) شامل معده، کبد، طحال، کیسه صفرا، روده باریک (بیشتر)، کولون عرضی، کولون سیگموئید، تخمدانها و بخش فوقانی رکتوم میشود. کلیهها و مثانه جزو این گروه نیستند.
مثال مشابه: معده کاملاً داخل صفاقی است؛ یعنی صفاق احشایی تمام سطح آن را پوشانده است. در مقابل، کلیه در پشت صفاق قرار دارد و فقط روی یک سطح آن صفاق دیده میشود.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: کتاب زیستشناسی پایه دهم فصل گوارش و بخش آناتومی شکم را مطالعه کن. همچنین میتوانی تصاویر مقطعی شکم را بررسی کنی تا موقعیت اندامها را بهتر ببینی.
