راهنمایی کوتاه: فرسایش در کوهستانها بهوسیله نیروهای طبیعی مختلفی رخ میدهد که سنگها و خاک را میشکنند و جابهجا میکنند.
گامبهگام:
- ۱) فرسایش آبی: باران، رودخانهها و یخچالهای طبیعی با جریان آب یا یخ، سنگها را میسایند و حمل میکنند.
- ۲) فرسایش بادی: بادهای قوی ذرات ریز خاک و سنگ را بلند کرده و به سنگهای دیگر میکوبند.
- ۳) فرسایش یخبندان-ذوب: آب در شکاف سنگها نفوذ میکند، یخ میزند (منبسط میشود) و سنگ را میشکند.
- ۴) گرانش (حرکت تودهای): ریزش سنگ، رانش زمین و جریانهای گِلی مواد را به پایین دامنه منتقل میکنند.
- ۵) عوامل زیستی: ریشه گیاهان با رشد خود سنگها را میشکافند و جانوران با حرکت خاک را جابهجا میکنند.
- ۶) هوازدگی شیمیایی: واکنشهای شیمیایی (مثل انحلال یا اکسیداسیون) سنگها را ضعیف و تجزیه میکنند.
پاسخ نهایی: مهمترین عوامل فرسایش در کوهستانها عبارتند از: آب (باران، رودخانه، یخچال)، باد، چرخه یخبندان-ذوب، نیروی گرانش (حرکت تودهای)، فعالیتهای زیستی (گیاهان و جانوران) و هوازدگی شیمیایی. این عوامل اغلب با هم کار میکنند تا شکل کوهستان را تغییر دهند.
مثال مشابه: در کوههای البرز، فرسایش یخچالی در ارتفاعات بالا و فرسایش آبی توسط رودخانههای پرآب در درهها، نقش اصلی را در شکلدهی به منظره کوهستان دارند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره تفاوت «هوازدگی» (تجزیه سنگ در جای خود) و «فرسایش» (جابهجایی مواد) تحقیق کنی یا نقش خاص یخچالهای طبیعی در ایجاد درههای U شکل را بررسی کنی.
