راهنمایی کوتاه: برای یافتن وزن این بیت، آن را به هجاهای کوتاه و بلند تقسیم میکنیم و ارکان عروضی را مشخص میکنیم.
گامبهگام:
- بیت را بنویسید و هر کلمه را جدا کنید: هر / پارسا / را / کان / صنم / در / پیش / مسجد / بگذرد / چشمش / بر / ابرو / افکند / باطل / کند / محراب / را.
- هجاهای هر کلمه را بشمارید و نوع هجا (کوتاه=U، بلند=–) را مشخص کنید. مثلاً «هر» یک هجای بلند (–) دارد، «پار» یک هجای بلند، «سا» یک هجای بلند و غیره.
- دنبالهٔ هجاها را بکشید: – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – (البته با دقت). الگوی واقعی: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن.
- این الگو با وزن مشهور «هزج مسدّس محذوف» مطابقت دارد: مفعولُ فاعلاتُ مفاعیلُ فاعلن (در برخی منابع: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن).
پاسخ نهایی: وزن این بیت «فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن» (هزج مسدّس محذوف) است.
مثال مشابه: بیت «هر که را این آتش از دل برفروزد سوختهست / بر سر بازار عشق او را بباید دوخت» (حافظ) نیز همین وزن را دارد.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: برای تمرین بیشتر، ابیات دیگر حافظ را با همین وزن پیدا کن و تقطیع آن را انجام بده. میتوانی از کتاب «عروض و قافیه» کمک بگیری.
