راهنمایی کوتاه: برای پاسخ به این پرسش، ابتدا مراحل تقطیع هجایی را یاد بگیرید، سپس آن را روی بیت مورد نظر اجرا کنید.
گامبهگام:
- بیت را به کلمات جداگانه بنویسید.
- هر کلمه را به هجاهای آوایی تقسیم کنید (توجه کنید که در تلفظ طبیعی، هر واکه یک هجا میسازد).
- نوع هر هجا را مشخص کنید:
- کوتاه: یک صامت + یک واکه کوتاه (مثلاً «شَ»)
- بلند: یک صامت + واکه بلند (مثلاً «یا») یا یک صامت + واکه کوتاه + یک صامت (مثلاً «زَد»)
- کشیده: یک صامت + واکه بلند + یک صامت (مثلاً «دوست») یا یک صامت + واکه کوتاه + دو صامت
- نشانههای قراردادی: U برای کوتاه، – برای بلند، ~ برای کشیده.
- با کنار هم گذاشتن نشانهها، الگوی وزن را پیدا کنید.
پاسخ نهایی:
برای بیت «ای دوست شکر بهتر یا آن که شکر سازد / خوبی قمر بهتر یا آنکه قمر سازد»، تقطیع هجایی مصراع اول به صورت زیر تخمین زده میشود (تحلیل دقیق نیازمند آگاهی از گویش شاعر است):
| هجا | نوع | نشانه |
|---|---|---|
| ای | بلند | – |
| دوست | کشیده | ~ |
| شَ | کوتاه | U |
| کَر | بلند | – |
| بِه | بلند | – |
| تَر | بلند | – |
| یا | بلند | – |
| آن | کشیده | ~ |
| کِه | کوتاه | U |
| شَ | کوتاه | U |
| کَر | بلند | – |
| سا | بلند | – |
| زَد | بلند | – |
پایههای آوایی (ارکان) احتمالاً با وزن «مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن» مطابقت دارد (با تسامح در هجاهای بلند و کشیده).
مثال مشابه: بیت «چو ایران نباشد تن من مباد» را تقطیع کنید: چو (کوتاه)، ای (بلند)، ران (کشیده)، ن (کوتاه)، با (بلند)، شد (بلند)، تن (بلند)، م (کوتاه)، ن (کوتاه) ، باد (بلند). الگوی آن «فاعلاتن فاعلاتن فاعلن» است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: بخش عروض کتاب علوم و فنون ادبی ۲ را با دقت مطالعه کن و روی چند بیت دیگر تمرین کن.
