راهنمایی کوتاه: برای شناسایی پایههای آوایی یک بیت، مصراع را به هجاهای بلند و کوتاه تقسیم کنید و الگوی تکرارشونده را پیدا کنید.
گامبهگام:
۱) مصراع اول را هجاگذاری کنید: ای (بلند) / خوش (بلند) / مَ (کوتاه) / نا (بلند) / دی (کوتاه) / های (بلند) / تو (کوتاه) / در (بلند) / باغ (بلند) / شا (بلند) / دی (کوتاه) / های (بلند) / تو (کوتاه).
۲) الگوی هجاها: — — u — u — u — — — u — u (۱۳ هجا). با توجه به اختیار شاعری، هجای کوتاه آخر حذف میشود و الگوی نهایی ۱۲ هجایی به دست میآید: — — u — u — u — — — u —.
۳) این الگو با وزن «رمل مسدس محذوف» (فاعلاتن فاعلاتن فاعلن) مطابقت دارد. پایههای آوایی: فاعلاتن (— u — —) / فاعلاتن (— u — —) / فاعلن (— u —).
۴) مصراع دوم نیز همین وزن را دارد.
پاسخ نهایی: پایههای آوایی این بیت به ترتیب «فاعلاتن»، «فاعلاتن»، «فاعلن» (در هر مصراع) است.
مثال مشابه: بیت «بلبل به شاخ سرو به آواز خود نواست / شور از نوا و ناله او در جهان خداست» نیز در همین وزن است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: کتاب علوم و فنون ادبی ۲ (درس عروض) را مطالعه کن.
