تکمیل و نامگذاری واکنش‌های شیمیایی

نوشتن طرف دوم (محصول) واکنش‌ها و نامگذاری

در کتاب شیمی دهم، دو نوع واکنش افزودنی (addition) مهم بررسی می‌شود: واکنش هیدراتاسیون (اضافه شدن آب) و واکنش هالوژن‌زدایی (اضافه شدن HBr). در هر دو واکنش، طرف چپ معادله شامل یک آلکن (پیوند دوگانه C=C) است و طرف راست باید محصول نهایی را نشان دهد.

۱) هیدراتاسیون آلکن

معادله کلی:

\ce{R-CH=CH-R' + H2O \xrightarrow[H^+]{\text{کاتالیزور}} R-CH(OH)-CH2-R'}

• محصول یک الکل است؛ گروه هیدروکسیل (‑OH) به اتم کربنی که بیشترین جایگزین‌پذیری (مارکوفنیک) دارد، اضافه می‌شود.
• نام‌گذاری: اگر R و R' هیدروکربن‌های ساده باشند، محصول را به صورت آلکانول نام می‌گذاریم. به عنوان مثال:
  • \(\ce{CH2=CH2 + H2O -> CH3-CH2-OH}\) → اتانول
  • \(\ce{CH3-CH=CH2 + H2O -> CH3-CH(OH)-CH3}\) → پروپانول‑۲ (پروپان‑۲‑ال)

۲) افزودن HBr به آلکن

معادله کلی:

\ce{R-CH=CH-R' + HBr -> R-CH(Br)-CH2-R'}

• محصول یک بروفن (bromoalkane) است؛ هیدروژن به کربن با جایگزینی بیشتر (مارکوفنیک) می‌پیوندد و بروزوم (Br) به کربن دیگر می‌چسبد.
• نام‌گذاری: ترکیب حاصل را به صورت بروآلکان می‌نامیم. مثال‌ها:
  • \(\ce{CH2=CH2 + HBr -> CH3-CH2Br}\) → برواتن
  • \(\ce{CH3-CH=CH2 + HBr -> CH3-CH(Br)-CH3}\) → بروپروپان

به‌طور خلاصه، در هر دو واکنش طرف دوم معادله باید ترکیب حاصل از افزودن گروه‌های جدید (OH یا Br) به زنجیره کربنی را نشان دهد و نام آن بر پایهٔ نوع گروه افزودنی (الکل یا بروفن) تعیین می‌شود.