راهنمایی کوتاه: تقسیم سیتوپلاسم در گیاهان و جانوران با دو روش متفاوت انجام میشود که هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارند.
گامبهگام:
- ۱) شناسایی فرآیندها: ابتدا نام فرآیند تقسیم سیتوپلاسم در هر دو را به خاطر بسپارید: در جانوران تخمکزایی (Cytokinesis) و در گیاهان تشکیل صفحه سلولی (Cell plate formation).
- ۲) مقایسه مکانیسم: در جانوران، حلقهای از پروتئینهای اکتین و میوزین در وسط سلول منقبض میشود و سلول را به دو نیم میکند. در گیاهان، وزیکولهای گلژی در وسط سلول جمع شده و صفحه سلولی را میسازند.
- ۳) بررسی ساختارهای درگیر: در جانوران، رشتههای دوک تقسیم و حلقه انقباضی نقش دارند. در گیاهان، وزیکولها، شبکه آندوپلاسمی و دوک تقسیم مهم هستند.
- ۴) توجه به دیواره سلولی: گیاهان دیواره سلولی سخت دارند که مانع از انقباض میشود، بنابراین باید صفحه سلولی جدید بسازند. جانوران دیواره ندارند و میتوانند منقبض شوند.
- ۵) نتیجهگیری: هر دو روش باعث تقسیم سیتوپلاسم و تشکیل دو سلول جدید میشوند، اما به دلیل تفاوت در ساختار سلولی، مکانیسم متفاوتی دارند.
پاسخ نهایی:
- در سلول جانوری: تقسیم سیتوپلاسم با تشکیل حلقه انقباضی از پروتئینهای اکتین و میوزین انجام میشود. این حلقه در ناحیه شکافی (Furrow) در وسط سلول منقبض شده و سلول را به دو نیم میکند.
- در سلول گیاهی: تقسیم سیتوپلاسم با تشکیل صفحه سلولی انجام میشود. وزیکولهای حاوی مواد دیواره سلولی از دستگاه گلژی در وسط سلول جمع شده و با هم ادغام میشوند تا صفحهای ایجاد کنند که به تدریج به دیواره سلولی جدید تبدیل میشود.
مثال مشابه: فرض کنید دو کیسه دارید: یکی پلاستیکی نرم (مانند سلول جانوری) و دیگری جعبه مقوایی سخت (مانند سلول گیاهی). برای تقسیم کیسه پلاستیکی، آن را فشار میدهید و وسط آن را میبندید (مانند انقباض). اما برای تقسیم جعبه مقوایی، باید یک دیواره جدید در وسط آن بسازید (مانند تشکیل صفحه سلولی).
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره نقش میوز و میتوز در تقسیم سلولی تحقیق کنی و ببینی تقسیم سیتوپلاسم در هر کدام چگونه است. همچنین، بررسی کن که اگر در گیاهان صفحه سلولی تشکیل نشود چه اتفاقی میافتد.
