راهنمایی کوتاه: غلاف میلین یک پوشش عایق است که روی آکسون برخی نورونها وجود دارد و سرعت انتقال پیام عصبی را افزایش میدهد.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا بیایید نورون را بهطور کلی مرور کنیم. نورون یا سلول عصبی از سه بخش اصلی تشکیل شده است: جسم سلولی، دندریتها و آکسون.
- ۲) آکسون، رشته بلندی است که پیام عصبی را از جسم سلولی به سمت دیگر نورونها یا سلولهای هدف منتقل میکند.
- ۳) در سیستم عصبی مرکزی (مغز و نخاع)، غلاف میلین توسط سلولهایی به نام «الیگودندروسیت» ساخته میشود. در سیستم عصبی محیطی (اعصاب خارج از مغز و نخاع)، این غلاف توسط سلولهای «شوان» ساخته میشود.
- ۴) هر سلول شوان یا الیگودندروسیت فقط میتواند یک بخش از آکسون را بپوشاند. این بخشها بهصورت قطعهقطعه هستند و بین آنها فاصلههای کوچکی به نام «گرههای رانویه» وجود دارد.
- ۵) بنابراین، حداقل تعداد غلاف میلین روی یک آکسون میتواند صفر باشد. برخی نورونها (معمولاً نورونهای کوتاه در داخل مغز) اصلاً غلاف میلین ندارند و به آنها «نورونهای بدون میلین» میگویند.
- ۶) حداکثر تعداد غلاف به طول آکسون بستگی دارد. از آنجایی که هر غلاف توسط یک سلول جداگانه ساخته میشود و طول هر غلاف حدود ۰.۲ تا ۱ میلیمتر است، یک آکسون بلند (مثلاً آکسونی که از نخاع تا انگشت پا کشیده شده) میتواند صدها یا حتی بیش از هزار غلاف میلین داشته باشد.
پاسخ نهایی:
- حداقل تعداد غلاف میلین در یک نورون عادی: صفر (نورون بدون میلین).
- حداکثر تعداد غلاف میلین: بسیار زیاد و وابسته به طول آکسون (میتواند از چند ده تا بیش از هزار باشد).
مثال مشابه:
فرض کنید آکسون یک نورون حرکتی که از نخاع تا عضله ساق پا میرود، حدود ۱ متر (۱۰۰۰ میلیمتر) طول دارد. اگر میانگین طول هر غلاف میلین ۰.۵ میلیمتر باشد، تقریباً به ۲۰۰۰ غلاف نیاز است (۱۰۰۰ تقسیم بر ۰.۵). البته این یک تخمین ساده است و در واقعیت عوامل دیگری هم نقش دارند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری:
میتوانی در مورد بیماریهای مرتبط با آسیب غلاف میلین، مانند «اماس» (مالتیپل اسکلروزیس) تحقیق کنی. در این بیماری، سیستم ایمنی بدن به غلاف میلین در سیستم عصبی مرکزی حمله میکند و باعث کندی یا اختلال در انتقال پیامهای عصبی میشود.