راهنمایی کوتاه: درست است که فارابی را به دلیل توجه ویژهاش به سیاست و حکومت، یکی از مهمترین فیلسوفان سیاسی در جهان اسلام میدانند.
گامبهگام:
- ۱) فارابی (۸۷۲–۹۵۰ میلادی) فیلسوف بزرگ ایرانی-اسلامی بود که آثار ارسطو را شرح و تفسیر کرد و به «معلم ثانی» معروف شد.
- ۲) او علاوه بر فلسفه نظری، به فلسفه عملی (اخلاق، تدبیر منزل و سیاست مُدُن) توجه ویژهای داشت.
- ۳) مهمترین کتاب سیاسی او «آراء اهل المدینة الفاضلة» (آرای مردم شهر فاضله) است که در آن مدینه فاضله (جامعه ایدهآل) را ترسیم میکند.
- ۴) فارابی معتقد بود فیلسوف کامل کسی است که هم به حقایق نظری (مثل خدا و جهان) واقف باشد و هم بتواند جامعه را به سمت سعادت رهبری کند.
- ۵) ارتباط او با حاکمان و اهل سیاست (مانند سیفالدوله حمدانی) باعث شد نظریاتش جنبه عملی پیدا کند و در تدبیر جامعه به کار رود.
- ۶) به همین دلیل، در مقایسه با فیلسوفان دیگر اسلامی که بیشتر بر جنبههای متافیزیکی یا عرفانی تمرکز داشتند، فارابی را به عنوان بنیانگذار فلسفه سیاسی اسلامی میشناسند.
پاسخ نهایی: بله، این جمله درست است. فارابی به دلیل تألیف آثار مهم در زمینه سیاست (مانند «مدینه فاضله») و توجه به رابطه حکمت و حکومت، به عنوان مهمترین فیلسوف سیاسی در تمدن اسلامی شناخته میشود.
مثال مشابه: در فلسفه غرب، افلاطون را نیز به دلیل کتاب «جمهور» که به بررسی حکومت ایدهآل میپردازد، یک فیلسوف سیاسی بزرگ میدانند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره تفاوت «رئیس اول» (حاکم فیلسوف) از نظر فارابی با مفهوم «فیلسوف-شاه» در اندیشه افلاطون تحقیق کنی. همچنین مقایسه مدینه فاضله فارابی با «اتوپیا»ی توماس مور جالب است.
