راهنمایی کوتاه: برای نامگذاری آیوپاک، ابتدا طولانیترین زنجیر کربنی را پیدا کن.
گامبهگام:
- ساختار را دوباره بنویسیم تا واضحتر شود: (CH₃)₂CH–CH=CH–CH(CH₃)₂. این یک زنجیر ۵ کربنه با یک پیوند دوگانه است.
- طولانیترین زنجیر پیوسته که پیوند دوگانه را هم شامل شود، ۵ کربن است. پس زنجیر اصلی یک پنتن است.
- موقعیت پیوند دوگانه را شمارهگذاری میکنیم. از هر دو طرف شمارهگذاری کنیم تا موقعیت پیوند دوگانه کوچکترین عدد را بگیرد. اگر از چپ شروع کنیم، پیوند دوگانه بین کربنهای ۲ و ۳ است (عدد ۲). اگر از راست شروع کنیم، باز هم بین کربنهای ۲ و ۳ است. پس هر دو طرف یکسان است.
- شاخهها را بررسی میکنیم. در دو سر زنجیر، یک گروه متیل (CH₃-) به کربن شماره ۱ و یک گروه متیل دیگر به کربن شماره ۵ متصل است. پس دو شاخه متیل داریم.
- برای نامگذاری: ابتدا موقعیت شاخهها (۱ و ۵)، سپس نام شاخهها (دیمتیل)، سپس موقعیت پیوند دوگانه (۲-)، و در آخر نام زنجیر اصلی (پنتن) را میآوریم.
- چون شاخهها در دو انتها هستند، نام به صورت متقارن خواهد بود.
پاسخ نهایی: نام آیوپاک این ترکیب ۵،۱-دیمتیلپنت-۲-ان است. گاهی به صورت ۲،۴-دیمتیلپنت-۲-ان هم نوشته میشود که اگر شمارهگذاری را از طرف دیگر زنجیر انجام دهیم، به همین ساختار میرسیم. هر دو نام درست هستند، اما نام رایجتر و منطبق بر قاعده کوچکترین شماره برای پیوند دوگانه، ۵،۱-دیمتیلپنت-۲-ان است.
مثال مشابه: ترکیب CH₃–CH=C(CH₃)–CH₂–CH₃ را در نظر بگیر. طولانیترین زنجیر ۵ کربنه (پنتن) با پیوند دوگانه در کربن ۲ و یک شاخه متیل روی کربن ۳. نام آن ۳-متیلپنت-۲-ان است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن ساختارهای کشیده شدهی آلکنهای شاخهدار دیگر را نامگذاری کنی. قانون شمارهگذاری برای دادن کوچکترین اعداد به پیوندهای دوگانه و سپس شاخهها را تمرین کن.
