راهنمایی کوتاه: در کتاب زیست یازدهم، این بیماریها بیشتر در بحث «بیماریهای غیرواگیر» و سبک زندگی مطرح شدهاند؛ اینجا مهمترین نمونهها را بر اساس کتاب برایت آوردهام.
گامبهگام:
- ۱) چاقی و تغذیهی نامناسب: دیابت نوع ۲، پرفشاری خون و بیماریهای قلبی-عروقی، کبد چرب غیرالکلی، چربی خون بالا و در درازمدت زمینهی برخی سرطانها را فراهم میکند.
- ۲) سیگار و دخانیات: سرطان ریه، برونشیت مزمن و آمفیزم (بیماری انسدادی مزمن ریه)، تصلب شرایین، سکتهی قلبی و مغزی و وابستگی به نیکوتین در کتاب زیست یازدهم بهعنوان پیامد مصرف دخانیات آمده است.
- ۳) اضطراب و استرس: افزایش ترشح هورمونهای استرس (آدرنالین و کورتیزول) در طولانیمدت میتواند به زخم معده، بالا رفتن فشار خون، سردرد تنشی، بیخوابی و تضعیف دستگاه ایمنی منجر شود.
پاسخ نهایی:
به زبان ساده، در کتاب زیست یازدهم چاقی و تغذیهی نامناسب با دیابت نوع ۲ و بیماریهای قلبی-عروقی، سیگار با سرطان ریه و بیماریهای تنفسی و قلبی، و استرس با آسیبهای گوارشی، فشار خون بالا و ضعف ایمنی مرتبط دانسته شده است. این بیماریها همگی «غیرواگیر» هستند و با اصلاح سبک زندگی قابل پیشگیریاند.
مثال مشابه:
درست مانند یک زنجیره: تغذیهی پرچرب و کمتحرکی ← چاقی ← مقاومت به انسولین ← دیابت نوع ۲؛ یا مصرف طولانی سیگار ← آسیب به جدار راههای هوایی ← برونشیت مزمن و افزایش خطر سرطان ریه.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری:
به فصلهای کتاب دربارهی دستگاه عصبی، تنظیم شیمیایی و ایمنی مراجعه کن؛ یک جدول دو ستونی «عامل خطر» و «بیماری مربوط» بساز و برای هر عامل، مثالهای کتاب را کنارش بنویس.
یادآوری ایمنی:
این توضیحها فقط جنبهی آموزشی دارد و جایگزین نظر پزشک نیست؛ اگر دربارهی سلامت خودت سؤال یا نگرانی داری، حتماً با والدین یا یک پزشک صحبت کن.
