راهنمایی کوتاه: این سؤال دربارهی محل ساخت پروتئینها و نقش آنها در یاختههای میلوئیدی است.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا باید بدانیم یاختههای میلوئیدی در مغز استخوان چه نوع سلولهایی هستند. اینها سلولهای پیشساز گلبولهای سفید، قرمز و پلاکتها هستند.
- ۲) حالا به گزینهها نگاه میکنیم. هر گزینه دو بخش دارد: محل ساخت پروتئین (آزاد در سیتوپلاسم یا شبکه آندوپلاسمی زبر) و نقش آن پروتئین.
- ۳) پروتئینهایی که در سیتوپلاسم آزاد ساخته میشوند، معمولاً برای استفاده درون خود سیتوپلاسم هستند (مثل برخی آنزیمها). پروتئینهایی که در شبکه آندوپلاسمی زبر ساخته میشوند، معمولاً برای ترشح به بیرون سلول یا قرارگیری در غشا هستند.
- ۴) حالا نقش هر پروتئین را بررسی میکنیم:
- نقش در تنظیم چرخه سلولی: منطقی است (سیکلینها مثال خوبی هستند).
- اتصال به توالیهای ویژه DNA در هسته: این کار توسط فاکتورهای رونویسی انجام میشود که در سیتوپلاسم ساخته و سپس به هسته میروند. پس این هم میتواند درست باشد.
- نقش در ایجاد حلقه انقباضی هنگام تقسیم سیتوپلاسم: این کار توسط اکتین و میوزین انجام میشود که پروتئینهای سیتوپلاسمی هستند. پس ساخت آنها در شبکه آندوپلاسمی زبر خیلی معمول نیست.
- تغییر غلظت یونها در دو سوی غشا: این کار معمولاً توسط پروتئینهای کانال یا پمپ غشایی انجام میشود که در شبکه آندوپلاسمی زبر ساخته میشوند. پس این هم منطقی است.
- ۵) گزینهای که نادرست است، گزینهای است که هم محل ساخت و هم نقش پروتئین با هم جور درنیایند. به نظر میرسد پروتئینهای اصلی درگیر در حلقه انقباضی (اکتین و میوزین) در ریبوزومهای آزاد سیتوپلاسم ساخته میشوند، نه در شبکه آندوپلاسمی زبر.
پاسخ نهایی: گزینه ۳ عبارت را به درستی تکمیل نمیکند. زیرا پروتئینهای کلیدی درگیر در تشکیل حلقه انقباضی (مانند اکتین) معمولاً در ریبوزومهای آزاد سیتوپلاسم ساخته میشوند، نه در شبکه آندوپلاسمی زبر.
مثال مشابه: فکر کن پروتئین هموگلوبین در گلبولهای قرمز در حال ساخت است. این پروتئین در کجا ساخته میشود؟ در ریبوزومهای آزاد سیتوپلاسم. چون قرار است درون سیتوپلاسم باقی بماند و به بیرون ترشح نشود.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: دربارهی تفاوت مسیر سنتز پروتئینهای سیتوپلاسمی، غشایی و ترشحی بیشتر مطالعه کن. نقش شبکه آندوپلاسمی زبر و دستگاه گلژی در تغییر و بستهبندی پروتئینها خیلی جالب است!
