راهنمایی کوتاه: قالب شعر، شکل و ساختار بیرونی شعر است که بر اساس چیدمان مصراعها و قافیهها مشخص میشود.
گامبهگام:
- ۱) مثنوی: هر بیت قافیه جداگانه دارد (آزاد در قافیه). برای داستانهای بلند مناسب است.
- ۲) قصیده: شعر بلند با یک قافیه در همه ابیات (مصراع اول هم قافیه است). معمولاً در مدح، حکمت یا عرفان است.
- ۳) غزل: مانند قصیده اما کوتاهتر (۵ تا ۱۴ بیت). موضوع عشق و عرفان دارد.
- ۴) قطعه: همه ابیات به جز مصراع اول، همقافیه هستند. برای پند و اندرز یا هجو استفاده میشود.
- ۵) رباعی: فقط چهار مصراع دارد. مصراعهای اول، دوم و چهارم همقافیه هستند.
- ۶) دوبیتی (فهلویات): شبیه رباعی اما با وزن و زبان عامیانهتر.
پاسخ نهایی: قالبهای اصلی شعر فارسی که در کتاب ششم میآیند عبارتند از: مثنوی، قصیده، غزل، قطعه، رباعی و دوبیتی. هر کدام ساختار قافیه و کاربرد خاص خود را دارند.
مثال مشابه: شعر «بنى آدم اعضای یک پیکرند» از سعدی در قالب قطعه است، چون مصراع اول با بقیه قافیه ندارد.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن برای هر قالب، یک نمونه از کتاب درسی پیدا کنی و قافیههایش را بررسی کنی. میتوانی یک رباعی یا دوبیتی ساده خودت هم بسازی!
