راهنمایی کوتاه: نهاد کسی یا چیزی است که کاری انجام میدهد، اما مفعول کسی یا چیزی است که کار روی آن انجام میشود.
گامبهگام:
- ۱) نهاد (فاعل): کسی یا چیزی است که کار جمله را انجام میدهد. معمولاً در ابتدای جمله میآید و با فعل جمله مطابقت دارد. برای پیدا کردن آن میپرسیم: «چه کسی؟» یا «چه چیزی؟» + فعل جمله.
- ۲) مفعول: کسی یا چیزی است که کار نهاد روی آن انجام میشود. معمولاً بعد از فعل میآید. برای پیدا کردن آن میپرسیم: «چه کسی را؟» یا «چه چیزی را؟» + فعل جمله.
- ۳) تفاوت اصلی: نهاد «کنندهٔ کار» است و مفعول «پذیرندهٔ کار» است. نهاد معمولاً بیعلامت است (مثلاً «علی»)، اما مفعول اغلب با «را» همراه است (مثلاً «کتاب را»).
- ۴) مثال: در جملهٔ «سارا کتاب را خواند»، «سارا» نهاد است (چه کسی خواند؟ سارا) و «کتاب را» مفعول است (چه چیزی را خواند؟ کتاب را).
- ۵) توجه: بعضی جملهها مفعول ندارند، مانند «باران میبارد» که فقط نهاد («باران») دارد.
پاسخ نهایی: نهاد (فاعل) انجامدهندهٔ کار است و مفعول چیزی است که کار روی آن اثر میگذارد. نهاد معمولاً اول میآید و با فعل مطابقت دارد، اما مفعول بعد از فعل و اغلب با «را» میآید.
مثال مشابه: در جملهٔ «پدر روزنامه را خرید»، «پدر» نهاد است (چه کسی خرید؟ پدر) و «روزنامه را» مفعول است (چه چیزی را خرید؟ روزنامه را).
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن برای جملههای سادهای که مینویسی، نهاد و مفعول را پیدا کنی. این کار به تو در درستنویسی کمک میکند!