راهنمایی کوتاه: برای پیدا کردن نهاد، گزاره، مفعول و فعل، اول فعل را پیدا کن؛ بعد بپرس «چه کسی؟» و «چه چیزی را؟».
گامبهگام:
- ۱) فعل: کلمهای که کار یا حالت را نشان میدهد. در جمله «پیامبر (ص) خارها را برمیداشت.» فعل «برمیداشت» است.
- ۲) نهاد (فاعل): کسی یا چیزی که کار را انجام میدهد. در همین جمله، «پیامبر (ص)» نهاد است.
- ۳) مفعول: کسی یا چیزی که کار روی او انجام میشود و معمولاً «را» دارد. در این جمله، «خارها» مفعول است.
- ۴) گزاره: بخشی از جمله که بعد از نهاد میآید و دربارهی نهاد توضیح میدهد. در این جمله، «خارها را برمیداشت» گزاره است.
- ۵) در جمله «زنی در سر راه او خار میگذاشت.» نهاد «زنی»، مفعول «خار»، فعل «میگذاشت» و گزاره «در سر راه او خار میگذاشت» است.
پاسخ نهایی: نهاد (فاعل) انجامدهندهی کار است. گزاره بخشی است که دربارهی نهاد خبر میدهد. مفعول پذیرندهی کار است و با «را» میآید. فعل کلمهی کار است. مثال از متن درس: «پیامبر (ص) خارها را برمیداشت.» ← نهاد: پیامبر (ص)، گزاره: خارها را برمیداشت، مفعول: خارها، فعل: برمیداشت.
مثال مشابه: «زنی در سر راه او خار میگذاشت.» ← نهاد: زنی، گزاره: در سر راه او خار میگذاشت، مفعول: خار، فعل: میگذاشت.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: هر جمله را با پرسیدن «چه کسی؟» و «چه چیزی را؟» تحلیل کن. اگر فعل لازم باشد (مثل «رفت»)، مفعول ندارد.