راهنمایی کوتاه: در این بیت، شاعر از یک ویژگی انسانی برای یک مفهوم غیرانسانی استفاده کرده است.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا معنی عبارت مشخصشده را بررسی میکنیم: «تاریخ در گفتن نام تو الکن است» یعنی تاریخ در بیان کردن نام تو لکنت دارد یا نمیتواند به درستی آن را بگوید.
- ۲) حالا به این فکر کنیم: آیا تاریخ واقعاً میتواند حرف بزند یا لکنت داشته باشد؟ خیر، تاریخ یک مفهوم انتزاعی است و قابلیت سخن گفتن ندارد.
- ۳) شاعر در اینجا ویژگی انسانی «سخن گفتن» و «لکنت داشتن» را به «تاریخ» نسبت داده است.
- ۴) وقتی ویژگیها، احساسات یا رفتارهای انسانی را به موجودات غیرانسانی یا مفاهیم انتزاعی نسبت دهیم، از آرایهی «شخصیتبخشی» (یا تشخّص) استفاده کردهایم.
- ۵) حالا گزینهها را بررسی میکنیم:
• تشبیه: نیست چون «مثل» یا «مانند» ندارد.
• شخصیتبخشی: بله، تاریخ را مانند انسان واجد سخن و لکنت کرده است.
• مناظره: نیست چون گفتوگوی دو طرف وجود ندارد.
• مبالغه: نیست چون بزرگنمایی اغراقآمیز صورت نگرفته است.
پاسخ نهایی: گزینه دوم (شخصیتبخشی) صحیح است.
مثال مشابه: در بیت «ابر میگرید و باد مینالد» نیز ابر و باد شخصیتبخشی شدهاند (گریه و ناله کردن ویژگی انسان است).
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن در شعرهای دیگر نیز آرایههای ادبی مانند تشبیه، استعاره و مجاز را پیدا کنی. کتاب درسی فارسی ششم بخش «ادبیات» را با دقت بخوان.
