راهنمایی کوتاه: کنایه نوعی آرایه ادبی است که در آن سخن را به گونهای میگوییم که معنای ظاهری و معنای پنهان متفاوت باشند.
گامبهگام:
- ۱) کنایه یعنی چیزی را به طور غیرمستقیم بیان کردن. گوینده حرفش را مستقیم نمیزند، بلکه با اشاره و به صورت پوشیده میگوید.
- ۲) در کنایه معمولاً دو معنا وجود دارد: یک معنای ظاهری (که ممکن است خندهدار یا عجیب باشد) و یک معنای واقعی و پنهان (که منظور اصلی گوینده است).
- ۳) برای تشخیص کنایه از خودت بپرس: «آیا گوینده واقعاً همین را میخواهد بگوید؟ یا منظورش چیز دیگری است؟»
- ۴) مثال: اگر کسی به دوستش که خیلی کند راه میرود بگوید: «وای، چه تند میدوی!» این کنایه است. معنای ظاهری: تعریف از سرعت دوست. معنای پنهان: انتقاد از کندی راه رفتن او.
- ۵) کنایه در شعر و نثر فارسی زیاد استفاده میشود و باعث زیبایی و تأثیر بیشتر کلام میشود.
پاسخ نهایی: کنایه آرایهای است که در آن گوینده مقصود خود را به صورت غیرمستقیم و با اشاره بیان میکند، به طوری که بین معنای ظاهری و معنای واقعی کلام تفاوت وجود دارد.
مثال مشابه: در این بیت حافظ: «صوفی نهاد دام و سر حقه باز کرد / بنیادشان با نکتهای بازیافتاد» — «نهاد دام» کنایه از حیله و فریب است. صوفی به ظاهر دام نمیگذارد، اما حرفش تله است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن در گفتگوهای روزمره یا در شعرهایی که میخوانی، کنایهها را پیدا کنی. ببین مردم چطور با کنایه حرف میزنند. همچنین میتوانی آرایههای دیگر مثل «تشبیه» و «استعاره» را با کنایه مقایسه کنی تا بهتر تفاوت آنها را بفهمی.
