راهنمایی کوتاه: آثار علمی ایران باستان به زبانهای مختلفی نوشته شدهاند که هر کدام در دورهای خاص رواج داشتهاند.
گامبهگام:
- ۱) در دوران باستان، مانند زمان هخامنشیان، زبان رسمی و اداری زبان فارسی باستان بود. اما آثار علمی مهم آن زمان اغلب به زبانهای دیگر نوشته میشدند.
- ۲) پس از فتح ایران توسط اسکندر مقدونی و در دوره سلوکیان و اشکانیان، زبان علمی رایج در منطقه، زبان یونانی شد. بسیاری از دانشمندان ایرانی از این زبان برای نوشتن استفاده میکردند.
- ۳) با ظهور ساسانیان، زبان رسمی ایران زبان پهلوی (فارسی میانه) بود. برخی آثار علمی، پزشکی و دینی به این زبان نوشته شدند.
- ۴) پس از ورود اسلام به ایران، زبان علمی جهان اسلام، زبان عربی شد. دانشمندان بزرگ ایرانی مانند ابنسینا، خوارزمی و رازی بیشتر آثار خود را به عربی نوشتند تا دانششان در سراسر جهان اسلام شناخته شود.
- ۵) به تدریج و از حدود قرن چهارم هجری به بعد، زبان فارسی دری نیز برای نوشتن آثار علمی به کار رفت و رونق گرفت.
پاسخ نهایی: آثار علمی ایران در زمانهای قدیم ابتدا به زبانهایی مانند فارسی باستان، یونانی و پهلوی نوشته میشدند. پس از اسلام، زبان عربی زبان اصلی علم شد و سپس فارسی دری نیز برای نگارش علمی مورد استفاده قرار گرفت.
مثال مشابه: کتاب قانون ابنسینا یک دائرهالمعارف بزرگ پزشکی است که به زبان عربی نوشته شده، اما نویسنده آن یک دانشمند ایرانی است. یا کتاب شاهنامه فردوسی که یک اثر ادبی و تاریخی بزرگ است، به زبان فارسی دری سروده شده.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره دانشمندانی مانند زکریای رازی (پزشکی)، ابوریحان بیرونی (نجوم و جغرافیا) یا خیام (ریاضی و نجوم) تحقیق کنی و ببینی آثار مهمشان به چه زبانی بوده است.
