راهنمایی کوتاه: اصطکاک گاهی مفید است و گاهی مضر؛ باید ببینیم در کدام حالت باعث مشکل میشود.
گامبهگام:
- ۱) اصطکاک نیرویی است که وقتی دو سطح روی هم میلغزند، در مقابل حرکت مقاومت میکند.
- ۲) در بسیاری موارد اصطکاک مفید است، مثلاً وقتی راه میرویم کفشمان روی زمین اصطکاک دارد و نمیلغزیم.
- ۳) اما گاهی اصطکاک باعث اتلاف انرژی و سایش میشود و مفید نیست.
- ۴) مثلاً در چرخدندههای ماشین، اگر اصطکاک زیاد باشد، گرمای اضافی تولید میکند و انرژی را هدر میدهد.
- ۵) پس در موقعیتهایی که میخواهیم حرکت آسانتر باشد یا انرژی کمتری مصرف شود، اصطکاک مفید نیست.
پاسخ نهایی: اصطکاک در مواردی که باعث کندی حرکت، سایش قطعات یا اتلاف انرژی میشود، مفید نیست. مثلاً در موتور ماشین اگر اصطکاک بین قطعات زیاد باشد، موتور گرمای بیشازحد تولید میکند و بازدهی کم میشود.
مثال مشابه: وقتی دوچرخهسواری میکنی، اگر زنجیر دوچرخه خشک باشد و روغن نداشته باشد، اصطکاک زیاد میشود و پدال زدن سختتر میشود. اینجا اصطکاک مفید نیست.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی آزمایش کوچکی انجام دهی: یک کتاب را روی میز هل بده، اول با سطح معمولی میز، بعد یک ورق پلاستیک زیر کتاب بگذار. میبینی که با پلاستیک کتاب راحتتر میلغزد چون اصطکاک کمتر است. این نشان میدهد در بعضی کارها کم کردن اصطکاک مفید است.
