راهنمایی کوتاه: زمینلرزه یک لرزش ناگهانی زمین است که در اثر آزاد شدن انرژی در پوسته زمین رخ میدهد.
گامبهگام:
- ۱) زمین از لایههای مختلفی تشکیل شده است. بیرونیترین لایه سخت آن پوسته نام دارد.
- ۲) پوسته زمین یک تکه نیست، بلکه از قطعات بزرگی به نام صفحات زمینساختی ساخته شده است.
- ۳) این صفحات به آرامی روی لایههای زیرین حرکت میکنند.
- ۴) گاهی لبههای این صفحات به هم گیر میکنند و فشار و انرژی زیادی در آنجا جمع میشود.
- ۵) وقتی این فشار از حد تحمل سنگها بیشتر شود، سنگها ناگهان میشکنند و انرژی ذخیره شده را آزاد میکنند.
- ۶) این آزاد شدن ناگهانی انرژی، امواج لرزهای ایجاد میکند که باعث لرزش زمین میشود. به این پدیده زمینلرزه میگوییم.
پاسخ نهایی: زمینلرزه لرزش ناگهانی و سریع سطح زمین است که در اثر شکستن ناگهانی سنگها در عمق زمین و آزاد شدن انرژی ذخیره شده در آنها به وجود میآید. نقطهای در عمق زمین که شکستن سنگها آغاز میشود، کانون و نقطهی دقیقاً بالای آن روی سطح زمین، مرکز سطحی زمینلرزه نامیده میشود.
مثال مشابه: فرض کن یک چوب خشک را با دستهایت خم میکنی. ابتدا فشار میآوری و انرژی در چوب ذخیره میشود. وقتی فشار از حد تحمل چوب بیشتر شود، چوب ناگهان با صدای «تِرَق» میشکند و انرژی آزاد میشود. شکستن سنگها در زمین هم شبیه به همین اتفاق است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی دربارهی ابزار اندازهگیری زمینلرزه به نام لرزهنگار و مقیاس اندازهگیری قدرت آن به نام مقیاس ریشتر تحقیق کنی. همچنین میتوانی نقشهی مناطق زلزلهخیز ایران را نگاه کنی.
یادآوری ایمنی: همیشه برای مواقع اضطراری مانند زمینلرزه آماده باش. محل امن در خانه (مثل زیر میزهای محکم یا کنار دیوارهای داخلی) را بشناس و با خانوادهات دربارهی یک طرح ایمنی و نقطهی تجمع خارج از خانه صحبت کن.
