راهنمایی کوتاه: حجم، فضای اشغالشده توسط یک جسم است و جرم، مقدار ماده تشکیلدهنده آن جسم است.
گامبهگام:
- ۱) حجم: حجم یک جسم سهبعدی، مقدار فضایی است که آن جسم اشغال میکند. واحد اصلی حجم در سیستم متریک، متر مکعب (m³) است. برای اجسام کوچکتر از سانتیمتر مکعب (cm³) یا لیتر (L) استفاده میکنیم. ۱ لیتر = ۱۰۰۰ سانتیمتر مکعب.
- ۲) محاسبه حجم مکعبمستطیل: حجم = طول × عرض × ارتفاع. مثلاً اگر یک جعبه طول ۵ سانتیمتر، عرض ۳ سانتیمتر و ارتفاع ۲ سانتیمتر داشته باشد، حجم آن ۵ × ۳ × ۲ = ۳۰ سانتیمتر مکعب است.
- ۳) جرم: جرم مقدار ماده موجود در یک جسم است. واحد اصلی جرم در سیستم متریک، کیلوگرم (kg) است. برای اجسام سبکتر از گرم (g) استفاده میکنیم. ۱ کیلوگرم = ۱۰۰۰ گرم.
- ۴) رابطه حجم و جرم: حجم و جرم دو مفهوم جداگانه هستند. اما برای یک ماده خاص (مثل آب)، با دانستن چگالی میتوانیم بین آنها ارتباط برقرار کنیم. چگالی = جرم ÷ حجم.
- ۵) چگالی: چگالی یک ماده، جرم آن در واحد حجم است. مثلاً چگالی آب تقریباً ۱ گرم بر سانتیمتر مکعب است. یعنی ۱ سانتیمتر مکعب آب، جرمی حدود ۱ گرم دارد.
- ۶) تفاوت حجم و جرم: حجم به فضای اشغالشده اشاره دارد (مثلاً اندازه جعبه)، اما جرم به سنگینی جسم اشاره دارد (مثلاً وزن جعبه). یک توپ پنبهای ممکن است حجم زیادی داشته باشد اما جرم کمی داشته باشد.
پاسخ نهایی: حجم، اندازه فضای سهبعدی یک جسم است و با واحدهایی مانند سانتیمتر مکعب اندازهگیری میشود. جرم، مقدار ماده تشکیلدهنده جسم است و با واحدهایی مانند گرم اندازهگیری میشود. برای محاسبه حجم مکعبمستطیل از فرمول طول × عرض × ارتفاع استفاده میکنیم.
مثال مشابه: یک آجر به ابعاد ۱۰ سانتیمتر، ۵ سانتیمتر و ۴ سانتیمتر داریم. حجم آن ۱۰ × ۵ × ۴ = ۲۰۰ سانتیمتر مکعب است. اگر جرم این آجر ۴۰۰ گرم باشد، چگالی آن ۴۰۰ ÷ ۲۰۰ = ۲ گرم بر سانتیمتر مکعب است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن حجم جعبه کفش یا یک کتاب را با اندازهگیری طول، عرض و ارتفاع آن محاسبه کنی. سپس آن را با یک ترازو وزن کن تا جرم آن را پیدا کنی. آیا میتوانی چگالی آن را تخمین بزنی؟
