راهنمایی کوتاه: استخراج آهن یک فرآیند صنعتی چند مرحلهای است که در کورههای بلند انجام میشود.
گامبهگام:
- آمادهسازی سنگ معدن: سنگ آهن (مانند هماتیت یا مگنتیت) از معدن استخراج میشود. سپس آن را خرد کرده و با کمک آب شستشو میدهند تا ناخالصیهای سبک جدا شوند.
- کاهش سنگ معدن در کوره بلند: سنگ آهن آماده شده به همراه کُک (سوخت و عامل کاهنده) و سنگ آهک (برای حذف ناخالصیها) از بالای کوره بلند وارد میشود. هوای داغ از پایین کوره دمیده میشود. کُک میسوزد و گاز مونوکسید کربن تولید میکند. این گاز با سنگ آهن واکنش داده و آن را به آهن فلزی تبدیل میکند.
- تشکیل چدن مذاب: آهن تولید شده در دمای بالا ذوب میشود و به پایین کوره میرود. سنگ آهک نیز با ناخالصیهای موجود در سنگ معدن (مانند سیلیس) واکنش داده و سرباره تشکیل میدهد. سرباره که سبکتر است، روی آهن مذاب شناور میماند.
- خروج محصولات: از پایین کوره دو خروجی وجود دارد. از خروجی پایینی، آهن مذاب (چدن) خارج میشود و از خروجی بالایی، سرباره مذاب خارج میگردد.
- ریختهگری و تولید فولاد: چدن مذاب را در قالبهایی میریزند تا شمش (بیلت) شود. سپس این چدن برای کاهش کربن و افزودن عناصر آلیاژی به فولاد تبدیل میشود.
پاسخ نهایی: مراحل اصلی استخراج آهن عبارتند از: ۱) آمادهسازی سنگ معدن، ۲) کاهش سنگ معدن در کوره بلند با کُک و سنگ آهک، ۳) تشکیل چدن و سرباره مذاب، ۴) جداسازی و خروج چدن و سرباره، و ۵) ریختهگری و تبدیل به فولاد.
مثال مشابه: این فرآیند کمی شبیه پختن یک کیک است! شما ابتدا مواد اولیه (سنگ معدن، کُک، سنگ آهک) را آماده میکنید (مرحله ۱). سپس آنها را در یک فر بزرگ (کوره بلند) با حرارت زیاد میپزید (مرحله ۲ و ۳). در پایان، کیک پخته شده (آهن مذاب) را از فر خارج کرده و تزیین میکنید (مرحله ۴ و ۵).
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره تفاوت چدن، فولاد و آهن خالص تحقیق کنی. همچنین جستجوی عبارت «کوره بلند» یا «Blast Furnace» به همراه تصویر، به درک بهتر این فرآیند کمک میکند.
یادآوری ایمنی: تمامی این مراحل در کارخانههای بزرگ فولادسازی و تحت شرایط کنترلشده ایمنی انجام میشود. دمای داخل کوره بسیار بالا (بیش از ۱۵۰۰ درجه سانتیگراد) است و فقط متخصصان با تجهیزات ایمنی ویژه میتوانند نزدیک آن شوند.