راهنمایی کوتاه: در این بیت، تشخیص (جانبخشی) یعنی نسبت دادن رفتار انسانی به اشیاء یا طبیعت، به کار رفته است.
گامبهگام:
- بیت زیر را بخوان:
«زمین که از شوق باران دستهایش را گشوده بود / ابرها را به رقص فراخواند» - توجّه کن: زمین موجودی بیجان است، امّا در این بیت «دست گشودن» و «فراخواندن» انجام میدهد – این کارها مخصوص انسانهاست.
- همچنین ابرها به رقص دعوت شدهاند، در حالی که ابر نمیتواند برقصد.
- پس شاعر به زمین و ابر صفات انسانی داده است – این همان آرایهی تشخیص است.
پاسخ نهایی: بیت «زمین که از شوق باران دستهایش را گشوده بود / ابرها را به رقص فراخواند» یک جملهی کامل است و در آن آرایهی تشخیص (جانبخشی) به کار رفته است.
مثال مشابه:
- «گل در باغچه با نسیم سخن میگفت / و برگ درختان به وجد آمده بودند» – در این بیت نیز گل سخن گفتن (کار انسان) را انجام میدهد.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن خودت یک جملهای بنویسی که در آن به یک شیء یا پدیدهی طبیعی ویژگی انسانی بدهی؛ مثلاً «خورشید با مهربانی به زمین لبخند زد».
