راهنمایی کوتاه: هر دو اثر در قالب شعر کلاسیک فارسی سروده شدهاند.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا به یاد بیاوریم که «قالب شعر» یعنی شکل و ساختار ظاهری شعر، مثل تعداد مصراعها و وزن.
- ۲) شاهنامهٔ فردوسی یک اثر حماسی بسیار بلند است که داستانهای ایران باستان را روایت میکند.
- ۳) قالب شعری که فردوسی برای شاهنامه انتخاب کرده، «مثنوی» است. در قالب مثنوی، هر بیت (دو مصراع) قافیهی جداگانهای دارد و این امکان را میدهد که داستانهای بلند به راحتی روایت شوند.
- ۴) بوستان سعدی یک کتاب اخلاقی و تعلیمی است که داستانها و پندهای اخلاقی را در بر میگیرد.
- ۵) سعدی نیز برای سرودن بوستان از قالب «مثنوی» استفاده کرده است تا بتواند حکایتهای مختلف را با زیبایی بیان کند.
- ۶) پس هر دو اثر، یعنی شاهنامه و بوستان، در یک قالب مشترک به نام «مثنوی» سروده شدهاند.
پاسخ نهایی: شاهنامهٔ فردوسی و بوستان سعدی هر دو در قالب شعری «مثنوی» سروده شدهاند. قالب مثنوی برای روایت داستانهای بلند و تعلیمی بسیار مناسب است.
مثال مشابه: مثنوی معنوی مولوی نیز در همین قالب سروده شده است. اگر به ابیات آن نگاه کنی، میبینی که هر بیت قافیهی مستقل خودش را دارد، مثلاً:
بشنو از نی چون حکایت میکند
از جداییها شکایت میکند
(قافیه: میکند/میکند)
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی یک بیت از شاهنامه و یک بیت از بوستان را با هم مقایسه کنی و ببینی چگونه هر دو از الگوی قافیهگذاری مشابه در مثنوی پیروی میکنند. همچنین میتوانی دربارهی قالبهای دیگر شعر فارسی مثل غزل، قصیده و رباعی تحقیق کنی.
