راهنمایی کوتاه: این سه «بن» یا ریشه، پایههای اصلی ساخت فعلهای فارسی هستند.
گامبهگام:
- ۱) بن ماضی: این بن، ریشهای است که برای ساختن زمانهای گذشته به کار میرود. معمولاً با حذف «ن» از آخر مصدر ساده به دست میآید. مثال: مصدر «رفتن» → بن ماضی «رفت».
- ۲) بن مضارع: این بن، ریشهای است که برای ساختن زمانهای حال و آینده به کار میرود. معمولاً با حذف «ن» از آخر مصدر ساده و گاهی تغییر در واکه (مصوت) به دست میآید. مثال: مصدر «رفتن» → بن مضارع «رو» (توجه: «رَو»).
- ۳) مصدر: اسمی است که مفهوم کلی فعل را نشان میدهد و معمولاً به «تن» یا «یدن» ختم میشود. مثال: رفتن، خوردن، دیدن. مصدر، مادر همهی شکلهای فعل است.
- ۴) رابطهی آنها: از مصدر، بنهای ماضی و مضارع ساخته میشوند. سپس با افزودن شناسه و پیشوندها به این بنها، همهی صیغههای فعل ساخته میشود.
- ۵) یک ترفند برای تشخیص: برای پیدا کردن بن ماضی، بپرس: «دیروز چه کرد؟» (مثال: رفت). برای پیدا کردن بن مضارع، بپرس: «الان چه میکند؟» (مثال: میرود → «رو»).
پاسخ نهایی:
- مصدر: شکل اسمی و اصلی فعل (مثال: رفتن).
- بن ماضی: ریشهای برای ساخت زمان گذشته (مثال: از «رفتن» میشود «رفت»).
- بن مضارع: ریشهای برای ساخت زمان حال و آینده (مثال: از «رفتن» میشود «رو»).
مثال مشابه: فعل «دیدن» را در نظر بگیر.
- مصدر: دیدن
- بن ماضی: دید (مثال: او دیروز کتاب را دید.)
- بن مضارع: بین (مثال: او الان کتاب را میبیند.)
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن برای چند فعل دیگر مثل «خوردن»، «نوشتن» و «آموختن»، مصدر، بن ماضی و بن مضارع آنها را پیدا کنی. سپس با هر بن، یک جمله در زمان مربوطه بساز.
