راهنمایی کوتاه: برای تشخیص جناس در قافیه، به شباهت آوایی کلمات انتهای مصراعها دقت کن و ببین آیا معنی آنها متفاوت است یا نه.
گامبهگام:
- ابتدا مفهوم جناس را یادآوری کنیم: جناس یعنی دو کلمه که تلفظ یکسان (یا بسیار نزدیک) دارند اما معنیهای متفاوت.
- در هر بیت، دو کلمهای را که قافیه هستند پیدا میکنیم.
- بررسی گزینه الف: کلمات قافیه «روان» هستند. در مصرع اول «روان» به معنی جاری و در مصرع دوم به معنی جان و روح است؛ بنابراین جناس تام دارند.
- بررسی گزینه ب: کلمات قافیه «بزرگ» و «پشت» هستند که نه تلفظ و نه معنی نزدیکی ندارند؛ بنابراین فاقد جناساند.
- بررسی گزینه ج: کلمات قافیه «باد» هستند. یکی به معنی هوا و دیگری فعل امر (باش) است؛ بنابراین جناس دارند.
- بررسی گزینه د: کلمات قافیه «میکند» هستند. هر دو یک فعل و یک معنی دارند و جناس محسوب نمیشوند (بلکه تکرار عادی است). هرچند تکرار داریم اما جناس نیست.
پاسخ نهایی: بنابراین بیت «ب» (گزینه ب) دارای قافیه جناس نیست.
مثال مشابه: اگر بیتی داشته باشیم: «به باغ آمد و گل چید / ز شاخ گل و گل دید» – کلمات «چید» و «دید» به دلیل نزدیکی آوایی (چ و د) جناس دارند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: درباره انواع جناس (جناس تام، ناقص، خطی و...) تحقیق کن و نمونههایی از شعرهای معروف بیاب.
