راهنمایی کوتاه: تنظیم هورمونی روشی است که بدن با استفاده از مواد شیمیایی به نام هورمون، فعالیتهای مختلف خود را کنترل میکند.
گامبهگام:
- ۱) هورمونها مواد شیمیایی خاصی هستند که توسط غدد درونریز (مثل هیپوفیز، تیروئید) ساخته و به جریان خون ترشح میشوند.
- ۲) این هورمونها از طریق خون به سلولها و اندامهای هدف در سراسر بدن میرسند.
- ۳) هر هورمون فقط روی سلولهای خاصی که گیرندهی مناسب آن را دارند، اثر میگذارد (مثل انسولین روی سلولهای کبد و ماهیچه).
- ۴) هورمون با اتصال به گیرنده، پیامی به سلول میفرستد که باعث تغییر فعالیت آن میشود (مثلاً سرعت رشد را تنظیم میکند یا قند خون را کاهش میدهد).
- ۵) مقدار ترشح هورمونها معمولاً توسط یک سیستم فیدبک (بازخورد) کنترل میشود. وقتی سطح یک ماده (مثل قند خون) زیاد شود، ترشح هورمون مربوطه (انسولین) افزایش مییابد تا آن را به حد نرمال برساند و برعکس.
پاسخ نهایی: تنظیم هورمونی به معنای کنترل و هماهنگی فعالیتهای بدن (مانند رشد، سوختوساز، پاسخ به استرس و حفظ تعادل داخلی) از طریق ترشح هورمونها در خون است. این سیستم کندتر از تنظیم عصبی عمل میکند اما اثرات طولانیمدتتری دارد.
مثال مشابه: فرض کن یک ترموستات هوشمند داریم که دمای خانه را کنترل میکند. اگر دمای خانه از حد设定的 بیشتر شود، ترموستات به سیستم سرمایش فرمان میدهد تا روشن شود و دما را پایین بیاورد. در بدن، وقتی قند خون بعد از غذا خوردن بالا میرود، لوزالمعده هورمون انسولین ترشح میکند تا به سلولها دستور دهد قند را جذب کنند و قند خون را پایین بیاورند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی دربارهی غدد درونریز اصلی بدن (هیپوفیز، تیروئید، پانکراس، آدرنال) و هورمونهای مهم هر کدام تحقیق کنی. همچنین مقایسهی سیستم عصبی و سیستم هورمونی جالب است: سیستم عصبی مثل ارسال پیامک سریع است و سیستم هورمونی مثل پست معمولی که آرامتر اما با تأثیر گستردهتر عمل میکند.
