گره حیات چیست؟

گرهٔ حیات (بصل النخاع)

گرهٔ حیات یا بصل النخاع، بخشی از ساقهٔ مغز است که در بالای نخاع و زیر مخچه قرار دارد. این ناحیه به‌عنوان «مرکز فرماندهی» فعالیت‌های حیاتی و غیرارادی بدن شناخته می‌شود.

ویژگی‌های اصلی گرهٔ حیات

• موقعیت جغرافیایی: در انتهای پایین مغز، بین مخچه و نخاع، در داخل حفرهٔ جمجمه.
• ساختار: شامل هسته‌های عصبی متعددی است که به‌صورت گروهی به‌نام «مراکز» شناخته می‌شوند.
• مراکز اصلی:
  • مرکز تنفسی – تنظیم سرعت و عمق تنفس.
  • مرکز قلبی – کنترل ضربان قلب و قدرت انقباض آن.
  • مرکز عروقی (فشار خون) – تنظیم فشار خون و قطر عروق.
  • مرکز تهوع‑استفراغ، سرفه، بلع و عطسه – واکنش‌های حفاظتی بدن.
• عملکردهای غیرارادی: تمام فعالیت‌هایی که بدون ارادهٔ آگاهانه انجام می‌شوند (مثلاً تنفس، ضربان قلب، فشار خون، بلع، سرفه).
• نقش در هماهنگی: پیام‌های حسی از چشم، گوش، پوست و سایر اندام‌ها به گرهٔ حیات می‌رسند؛ این ناحیه سپس دستورات مناسب را به عضلات و اندام‌های هدف می‌فرستد تا بدن به‌صورت خودکار واکنش نشان دهد.
• اهمیت بالینی: آسیب به گرهٔ حیات می‌تواند منجر به اختلالات جدی مانند نارسایی تنفسی، آریتمی قلبی یا فشار خون ناپایدار شود؛ به همین دلیل این ناحیه در جراحی‌های مغزی و اضطراری‌ها بسیار حساس است.

چک سریع

سؤال: کدام یک از عملکردهای زیر توسط گرهٔ حیات کنترل می‌شود؟ ۱) حرکت دست با اراده ۲) ضربان قلب ۳) حس بویایی