ساخت فعل مضارع امر از افعال ماضی

سلام! خیلی خوبه که روی ساخت فعل مضارع امر در عربی تمرین می‌کنی. این یک مبحث مهم و کاربردی است. بیا با هم قدم به قدم جلو بریم.

راهنمایی کوتاه: برای ساختن فعل مضارع امر، ابتدا فعل مضارع را می‌سازیم و سپس آن را به صیغه‌ی امر تبدیل می‌کنیم.

گام‌به‌گام:

• گام ۱: فعل ماضی را شناسایی کن. فعل‌های داده شده همه «ماضی ثلاثی مجرد» (سه حرفی ساده) هستند.
• گام ۲: از فعل ماضی، مصدر آن را پیدا کن. مصدر، اسمی است که عمل را نشان می‌دهد، مثل «ذَهاب» (رفتن) برای «ذَهَبَ».
• گام ۳: برای ساختن مضارع، از حروف مضارعه (أ، ن، ی، ت) استفاده می‌کنیم. برای افعال ثلاثی مجرد، معمولاً با «یَ» شروع می‌شود. پس مضارع «ذَهَبَ» می‌شود: یَذهَبُ (می‌رود).
• گام ۴: برای تبدیل مضارع به امر، چند کار انجام می‌دهیم:
  1. حرف مضارعه («یَ») را حذف می‌کنیم: از «یَذهَبُ» می‌ماند «ذهَبُ».
  2. همزه وصل (أ) به ابتدای آن اضافه می‌کنیم: اِذهَبْ.
  3. علامت آخر فعل را بررسی می‌کنیم. چون فعل امر است و مخاطب مفرد مذکر است، آخر آن ساکن می‌شود: اِذهَبْ (برو!).
• گام ۵: این مراحل را برای بقیه افعال تکرار کن. دقت کن که اگر حرف اول فعل اصلی (پس از حذف «یَ») ساکن باشد، همزه وصل با کسره می‌آید (مثل «اِسمَعْ»). اگر مفتوح باشد، همزه وصل با فتحه می‌آید (مثل «اُکتُبْ» از «یَکتُبُ»).

پاسخ نهایی:

• از ذَهَبَ (رفت): مضارع = یَذهَبُ → امر = اِذهَبْ (برو!)
• از سَمِعَ (شنید): مضارع = یَسمَعُ → امر = اِسمَعْ (بشنو!)
• از خَرَجَ (بیرون آمد): مضارع = یَخرُجُ → امر = اُخرُجْ (بیرون برو!)
• از لَعِبَ (بازی کرد): مضارع = یَلعَبُ → امر = اِلعَبْ (بازی کن!)
• از کَتَبَ (نوشت): مضارع = یَکتُبُ → امر = اُکتُبْ (بنویس!)

مثال مشابه:

فعل «فَتَحَ» (باز کرد) را در نظر بگیر. مضارع آن «یَفتَحُ» است. برای امر: حرف «یَ» را حذف کن (می‌ماند «فتَحُ»). چون حرف اول («ف») ساکن است، همزه وصل با کسره می‌آید: اِفتَحْ (باز کن!).

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری:

سعی کن برای چند فعل دیگر مثل «قَرَأَ» (خواند) و «ضَرَبَ» (زد) نیز فعل امر بسازی. می‌توانی از جدول صرف افعال در کتاب درسی‌ات کمک بگیری. تمرین زیاد باعث می‌شود این قواعد ملکه‌ی ذهنت شود.