راهنمایی کوتاه: برای پیدا کردن وزن، اول ریشهٔ کلمه را جدا کن، بعد حرف‌های اضافه را بشناس.
گام‌به‌گام:
- ۱) ریشهٔ «مکاتبه» را پیدا کن: ک ت ب (به معنای نوشتن).
- ۲) به معنا توجه کن: مکاتبه یعنی نامه‌نگاری، یعنی دو طرف با هم نامه رد و بدل می‌کنند. این معنا نشانهٔ باب «مفاعله» است (فاعَلَ).
- ۳) صرف فعل این باب را یادآوری کن: ماضی «کاتَبَ»، مضارع «یُکاتِبُ»، مصدر «مُکاتَبة».
- ۴) مصدر باب مفاعله همیشه با «مُ» شروع می‌شود؛ پس قالب آن «مُفاعَلة» است.
- ۵) حالا حرف‌های کلمه را با قالب مطابق کن: مُ ← مُ، ک ← ف، ا ← ا، تَ ← عَ، بَ ← لَ، ة ← ة.
پاسخ نهایی: وزن «مکاتبه» برابر «مُفاعَلة» است. یادت باشد حرف اول مضموم (مُ) است و حرف قبل از «ة» فتحه دارد؛ همین دو نشانه، کلید شناخت این وزن است.
مثال مشابه: مُشاهَدة (ش ه د)، مُساعَدة (س ع د)، مُذاکَرة (ذ ک ر) و مُقاتَلة (ق ت ل) همه روی وزن «مُفاعَلة» هستند.
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: وزن کلمه‌های «مُجاهَدة» و «مُکاشَفة» را خودت پیدا کن و آن را با وزن «تَعلیم» (باب تفعیل) مقایسه کن تا تفاوت این دو باب را خوب بفهمی.
