راهنمایی کوتاه: تشخیص یک آرایه ادبی است که در آن ویژگیهای انسانی به غیرانسان (مانند اشیا، حیوانات یا طبیعت) نسبت داده میشود.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا بدانید که آرایههای ادبی ابزارهایی هستند که شاعران و نویسندگان برای زیباسازی و تأثیرگذاری بیشتر کلام خود از آنها استفاده میکنند.
- ۲) آرایه تشخیص یکی از این آرایههاست. در تشخیص، شاعر یا نویسنده به چیزهای بیجان، حیوانات یا پدیدههای طبیعی، ویژگیها و احساسات انسانی میدهد.
- ۳) برای مثال، وقتی میگوییم «گل خندید»، به گل که یک شیء است، عمل خندیدن که یک ویژگی انسانی است را نسبت دادهایم. این یک تشخیص ساده است.
- ۴) تشخیص باعث میشود تصویرهای ذهنی قویتری در خواننده ایجاد شود و رابطه عاطفی عمیقتری با موضوع برقرار کند.
- ۵) تشخیص با تشبیه و استعاره تفاوت دارد. در تشبیه، دو چیز با واژههایی مانند «مثل» یا «مانند» به هم شبیه میشوند. در تشخیص، صرفاً یک ویژگی انسانی به غیرانسان داده میشود.
پاسخ نهایی: تشخیص (یا شخصیتپردازی) آرایهای ادبی است که در آن صفات، احساسات، رفتارها یا اعمال انسان به موجودات بیجان، حیوانات یا پدیدههای طبیعی نسبت داده میشود تا بیان، زیباتر و تأثیرگذارتر شود.
مثال مشابه:
- «باد با برگها نجوا میکرد.» (نجوا کردن یک عمل انسانی است که به باد نسبت داده شده.)
- «خورشید با چهرهای گشاده از پشت کوه سر برآورد.» (چهره گشاده یک ویژگی انسانی است که به خورشید داده شده.)
- از کتاب فارسی نهم: در شعر «ای مرغ سحر...» حافظ خطاب به مرغ میگوید «ای مرغ سحر، عشق ز پروانه بیاموز». اینجا نوعی خطاب و تخیل وجود دارد، اما برای تشخیص واضحتر به مثالهای سادهتر نگاه کنید.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن در شعرها و متنهای ادبی کتابهای درسی، به ویژه شعرهای معاصر، به دنبال مثالهای بیشتری از تشخیص بگردی. ببین کدام اشیا یا پدیدهها «حرف میزنند»، «میخندند»، «گریه میکنند» یا «عصبانی میشوند». این کار به درک بهتر این آرایه کمک میکند.
