راهنمایی کوتاه: این دو کلمه در شعر "مهان و کهان" از بوستان سعدی، دو ویژگی اخلاقی متضاد را نشان میدهند.
گامبهگام:
- ۱) شناسایی بیت: ابتدا بیت مربوطه را در شعر "مهان و کهان" از بوستان سعدی پیدا کن. این شعر دربارهٔ رفتار بزرگان (مهان) و کهنهکاران (کهان) است.
- ۲) معنی لغوی: تکبر به معنای خودبزرگبینی، غرور و برتر دانستن خود از دیگران است. تواضع به معنای فروتنی، خاکساری و احترام گذاشتن به دیگران است.
- ۳) مفهوم در شعر: سعدی در این شعر تأکید میکند که بزرگی واقعی (مهان) با تواضع به دست میآید، نه با تکبر. کهنهکاران متکبر (کهان) هرچند تجربه دارند، اما محبوبیت ندارند.
- ۴) تضاد معنایی: این دو کلمه در شعر بهصورت متضاد به کار رفتهاند تا تفاوت بین رفتار پسندیده (تواضع) و رفتار ناپسند (تکبر) را نشان دهند.
- ۵) پیام اخلاقی: پیام اصلی این است که انسان باید در عین بزرگی و دانش، متواضع باشد تا مورد احترام قرار گیرد.
پاسخ نهایی: در شعر "مهان و کهان" سعدی، تکبر به معنای غرور و خودبرتربینی است و تواضع به معنای فروتنی و احترام به دیگران است. سعدی تواضع را ویژگی مهان (بزرگان) و تکبر را از عیوب کهان (کهنهکاران متکبر) میداند.
مثال مشابه: در زندگی واقعی، معلمی که با دانشآموزانش با مهربانی و فروتنی برخورد میکند، متواضع است. اما کسی که دائماً خود را بالاتر از دیگران میبیند و به نظرات آنها گوش نمیدهد، متکبر است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی ابیات دیگر بوستان سعدی دربارهٔ اخلاق، مانند داستان "پادشاه و کنیزک" را بخوانی و ببینی سعدی چگونه مفاهیم اخلاقی را با مثالهای زیبا آموزش میدهد.
