راهنمایی کوتاه: در این بیت زیبا، شاعر از دو جفت واژهی متضاد استفاده کرده است که آرایهی «تضاد» را میسازد.
گامبهگام:
- بیت را کامل بخوان: «بود درد درمونیم از دوست / بود وصل مو هجرانمداز دوست» (دقت کن که صورت درست آن «درد و درمانم از دوست / وصل و هجرانم از دوست» است).
- کلمههای مهم را پیدا کن: «درد» و «درمان» (درمون)، «وصل» و «هجران».
- این دو جفت کلمه با هم رابطهی تضاد (متضاد) دارند: درد در برابر درمان، وصل در برابر هجران.
- وقتی شاعر دو واژهی متضاد را در یک بیت به کار میبرد، آرایهی «تضاد» به وجود میآید.
- همچنین کلمهی «دوست» دو بار تکرار شده که آرایهی «تکرار» را نیز میسازد.
پاسخ نهایی: آرایهی اصلی این بیت «تضاد» است (میان درد و درمان، وصل و هجران). آرایهی «تکرار» هم در کلمهی «دوست» دیده میشود.
مثال مشابه: به این بیت از حافظ توجه کن: «غم و شادی به هم آمیختهای / روز و شب بیخبر از یکدیگرند» – در اینجا «غم» و «شادی»، «روز» و «شب» تضاد دارند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: به کتاب فارسی نهم، درس «آرایههای ادبی» مراجعه کن. میتوانی در اینترنت نیز با جستجوی «تضاد در شعر فارسی» مثالهای بیشتری پیدا کنی.
