راهنمایی کوتاه: بیایید هر یک از چهار گزاره را با دقت بررسی کنیم تا ببینیم کدام یک نادرست است.
گامبهگام:
- ۱) گزاره اول: "در جمله نخست، 'تشبیه' به کار رفته است." جمله نخست: «مادر گرامی گوهری است که در کارگاه آفرینش خدای مهربان همتایی ندارد.» در این جمله، "مادر" به "گوهر" تشبیه شده است (مادر مانند گوهر است). پس این گزاره درست است.
- ۲) گزاره دوم: "همانندی در جمله پنجم نقش مضافالیهی دارد." جمله پنجم: «از این روست که هر چیز گرانمایه را اگر بخواهند از راه همانندی بزرگ بشمارند و عزیز بدارند به مام یا مادر مانند میکنند.» کلمه "همانندی" بعد از حرف اضافه "از راه" آمده است. کلمهای که بعد از حرف اضافه میآید و به کلمه قبل از حرف اضافه وابسته است، "مضافالیه" نام دارد. پس این گزاره نیز درست است.
- ۳) گزاره سوم: "ترکیب 'چیز گرانمایه'، ترکیب اضافی است." در ترکیب اضافی، یک کلمه (مضاف) به کلمه دیگر (مضافالیه) اضافه میشود، مثل "کتابِ علی". در "چیز گرانمایه"، "گرانمایه" صفت برای "چیز" است. این یک "ترکیب وصفی" است، نه اضافی. پس این گزاره نادرست است.
- ۴) گزاره چهارم: "واژه مهربان، دو تلفظی است: مهرْبان – مهرَبان." بله، کلمه "مهربان" را میتوان هم با فتحه روی راء (مِهرَبان) و هم با سکون (مِهرْبان) تلفظ کرد. این گزاره درست است.
پاسخ نهایی: گزاره نادرست، گزاره سوم است. ترکیب "چیز گرانمایه" یک ترکیب وصفی است، نه اضافی.
مثال مشابه: در ترکیب "خانه بزرگ"، "بزرگ" صفت "خانه" است (وصفی). در ترکیب "درِ خانه"، "خانه" مضافالیه "در" است (اضافی).
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی تفاوت ترکیبهای اضافی (مضاف و مضافالیه) و وصفی (موصوف و صفت) را در چند جمله دیگر جستجو کنی و تمرین بیشتری انجام دهی.
