راهنمایی کوتاه: جنگلهای بارانی استوایی، مناطق سرسبز و پر بارانی هستند که در نزدیکی خط استوا قرار دارند و تنوع زیستی بسیار بالایی دارند.
گامبهگام:
- موقعیت جغرافیایی: این جنگلها در کمربند استوایی زمین، بین مدارهای رأسالسرطان و رأسالجدی (عرضهای جغرافیایی حدود ۱۰ درجه شمالی و جنوبی خط استوا) قرار دارند. کشورهایی مانند برزیل (آمازون)، کنگو و اندونزی دارای این جنگلها هستند.
- شرایط آبوهوایی: آبوهوای این مناطق گرم و مرطوب است. میانگین دمای سالانه حدود ۲۵ تا ۲۷ درجه سانتیگراد و بارش سالانه بسیار زیاد، معمولاً بیش از ۲۰۰۰ میلیمتر است. باران تقریباً هر روز میبارد.
- ساختار جنگل: جنگلهای بارانی استوایی ساختار لایهای مشخصی دارند:
- لایه اشکوب: بلندترین درختان (تا ۵۰ متر).
- لایه سایبان: تاج درختان بلند که سقفی متراکم تشکیل میدهند.
- لایه زیراشکوب: درختان کوتاهتر و جوان.
- لایه زیرین: گیاهان کوچک روی زمین جنگل که به دلیل نور کم، رشد محدودی دارند.
- تنوع زیستی: این جنگلها غنیترین اکوسیستم خشکی از نظر تنوع گونههای گیاهی و جانوری هستند. تخمین زده میشود بیش از نیمی از گونههای گیاهی و جانوری جهان در این جنگلها زندگی میکنند.
- اهمیت و کارکرد:
- تنفسگاه زمین: با فتوسنتز، مقادیر زیادی اکسیژن تولید و دیاکسیدکربن جذب میکنند.
- تنظیم آبوهوا: در تنظیم چرخه آب و اقلیم جهانی نقش دارند.
- ذخیرهگاه کربن: مقدار عظیمی کربن را در زیستتوده خود ذخیره میکنند.
- منبع دارو و مواد اولیه: بسیاری از داروهای امروزی از گیاهان این جنگلها بهدست آمدهاند.
- تهدیدها: متأسفانه این جنگلها بهطور گسترده در معرض تهدیدهایی مانند قطع درختان برای چوب، کشاورزی، دامداری و معدنکاوی قرار دارند که منجر به نابودی زیستگاه و تغییرات آبوهوایی میشود.
پاسخ نهایی: جنگلهای بارانی استوایی، اکوسیستمهای پیچیده، گرم و پربارانی در نزدیکی خط استوا هستند که بهدلیل ساختار لایهای، تنوع زیستی بینظیر و نقش حیاتی در تنظیم آبوهوای کره زمین از اهمیت جهانی برخوردارند، اما امروزه بهشدت در معرض نابودی قرار دارند.
مثال مشابه: جنگل آمازون در آمریکای جنوبی، بزرگترین جنگل بارانی استوایی جهان است که بخشهایی از چندین کشور از جمله برزیل را در بر میگیرد و «ریههای زمین» نامیده میشود.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی دربارهٔ مفهوم «تغییر کاربری زمین» و تأثیر آن بر جنگلزدایی، یا دربارهٔ تلاشهای بینالمللی مانند «کنوانسیون تنوع زیستی» برای حفاظت از این جنگلها تحقیق کنی.
یادآوری ایمنی: هنگام مطالعه دربارهٔ محیط زیست و تغییرات اقلیمی، اطلاعات را از منابع معتبر علمی دریافت کن و به نقش خود در حفاظت از طبیعت (مثل صرفهجویی در کاغذ) فکر کن.
