راهنمایی کوتاه: بسپارها (پلیمرها) بر اساس منشأ و رفتارشان به دو دسته اصلی تقسیم میشوند.
گامبهگام:
- بسپارهای طبیعی: این بسپارها در طبیعت و توسط موجودات زنده ساخته میشوند. مثال: پروتئینها (مانند ابریشم)، سلولز (در دیواره سلول گیاهان)، نشاسته (در سیبزمینی و گندم)، لاستیک طبیعی (از درخت کائوچو).
- بسپارهای مصنوعی: این بسپارها در آزمایشگاه یا کارخانه توسط انسان ساخته میشوند. خود این دسته به دو گروه تقسیم میشوند:
- بسپارهای ترموپلاستیک (گرمانرم): با گرم شدن نرم و با سرد شدن سخت میشوند و میتوان آنها را ذوب و دوباره قالبگیری کرد. مثال: پلیاتیلن (کیسههای پلاستیکی)، پلیپروپیلن (ظروف پلاستیکی)، پلیوینیل کلراید یا PVC (لولههای آب).
- بسپارهای ترموست (گرماسخت): پس از قالبگیری و سخت شدن، با گرم کردن مجدد ذوب نمیشوند و شکل خود را حفظ میکنند. مثال: باکالیت (دسته قابلمه)، رزینهای اپوکسی (چسب قوی).
- یک دسته دیگر که گاهی جداگانه نام برده میشود، بسپارهای اصلاحشده طبیعی است. در اینها یک بسپار طبیعی با انجام تغییرات شیمیایی، خواص جدیدی پیدا میکند. مثال: سلولز نیترات (از سلولز ساخته میشود و در ساخت فیلم عکاسی قدیمی کاربرد داشت).
پاسخ نهایی: بسپارها عمدتاً به دو نوع طبیعی (مانند پروتئین و سلولز) و مصنوعی تقسیم میشوند. بسپارهای مصنوعی خود شامل ترموپلاستیکها (مانند پلیاتیلن) و ترموستها (مانند باکالیت) هستند.
مثال مشابه: فرض کن میخواهی یک میز پلاستیکی و یک دسته قابلمه بسازی. برای میز از پلیاتیلن (ترموپلاستیک) استفاده میکنی چون میتوانی آن را ذوب کنی و به شکل میز درآوری. برای دسته قابلمه از باکالیت (ترموست) استفاده میکنی چون پس از قالبگیری، حتی با حرارت قابلمه هم ذوب نمیشود و شکلش را حفظ میکند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: به اطرافت نگاه کن! سعی کن حدس بزنی وسایل مختلف از چه نوع بسپاری ساخته شدهاند. آیا قوطی ماست (ترموپلاستیک) است یا کلید برق (ترموست)؟ تفاوت خواص آنها چیست؟
