مرز ورقه‌های زمین‌ساختی و زمین‌لرزه

سلام! سوال خوبی پرسیدی. می‌خواهیم ببینیم کدام مرز بین ورقه‌های زمین‌ساختی باعث زمین‌لرزه‌های فراوان می‌شود ولی آتشفشان غالب ندارد.

راهنمایی کوتاه: به مرزی فکر کن که ورقه‌ها در کنار هم می‌لغزند، نه اینکه به هم برخورد کنند یا از هم دور شوند.

گام‌به‌گام:

• ۱) بیایید انواع مرزهای بین ورقه‌های زمین‌ساختی را مرور کنیم:
  – مرز همگرا: دو ورقه به هم برخورد می‌کنند. معمولاً کوه‌زایی، زمین‌لرزه‌های عمیق و آتشفشان ایجاد می‌شود.
  – مرز واگرا: دو ورقه از هم دور می‌شوند. معمولاً زمین‌لرزه‌های کم‌عمق و آتشفشان‌های زیردریایی (مثل پشته‌های میانی اقیانوس) دارد.
  – مرز امتداد‌لغز (یا ترادیس): دو ورقه در کنار هم می‌لغزند (مثل دو دست که به هم می‌مالند).
• ۲) در مرز امتداد‌لغز، ورقه‌ها نه به هم فشرده می‌شوند و نه از هم دور می‌شوند، بلکه کنار هم می‌لغزند.
• ۳) این لغزش می‌تواند ناگهانی باشد و انرژی زیادی آزاد کند که باعث زمین‌لرزه‌های فراوان و شدید می‌شود.
• ۴) اما چون هیچ ورقه‌ای به زیر دیگری فرونمی‌رود (فرورانش اتفاق نمی‌افتد)، مواد مذاب (ماگما) به سطح زمین نمی‌رسد. بنابراین آتشفشان غالب تشکیل نمی‌شود.
• ۵) مثال معروف آن گسل سن‌آندریاس در کالیفرنیا است که روی مرز امتداد‌لغز بین ورقه اقیانوس آرام و ورقه آمریکای شمالی قرار دارد. زمین‌لرزه‌های زیادی دارد ولی آتشفشان فعالی در امتداد آن دیده نمی‌شود.

پاسخ نهایی: گزینه صحیح امتداد لغز است. در این مرز، زمین‌لرزه‌های فراوان رخ می‌دهد اما فعالیت آتشفشانی غالب وجود ندارد.

مثال مشابه: تصور کن دو قطعه چوب بزرگ را روی هم گذاشته‌ای و سعی می‌کنی آن‌ها را با فشار به کنار هم بلغزانی. گاهی ناگهان می‌لغزند و صدا ایجاد می‌کنند (مثل زمین‌لرزه)، اما چیزی از زیر آن‌ها بالا نمی‌آید (برخلاف آتشفشان).

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: می‌توانی درباره گسل‌های مهم امتداد‌لغز در ایران یا جهان تحقیق کنی. همچنین ببین چرا در مرزهای همگرا (مثل حلقه آتش اقیانوس آرام) هم زمین‌لرزه هست هم آتشفشان.