راهنمایی کوتاه: گسل شکستگیای در سنگهای پوسته زمین است که در اثر نیروهای زمینساختی ایجاد میشود.
گامبهگام:
- ۱) پوسته زمین از صفحات سنگی بزرگی تشکیل شده که همیشه ثابت نیستند.
- ۲) این صفحات تحت تأثیر نیروهای درونی زمین (مثل جریانهای همرفتی گوشته) حرکت میکنند.
- ۳) وقتی نیروهای فشاری، کششی یا برشی به سنگها وارد میشوند، سنگها ابتدا تغییر شکل الاستیک میدهند.
- ۴) اگر نیرو از حد تحمل سنگ بیشتر شود، سنگ میشکند و یک سطح گسل ایجاد میشود.
- ۵) دو طرف این شکستگی نسبت به هم جابهجا میشوند که به آن «حرکت گسل» میگویند.
- ۶) این جابهجایی میتواند افقی، عمودی یا مایل باشد و گاهی باعث ایجاد زمینلرزه میشود.
پاسخ نهایی: گسل یک شکست یا ترک در سنگهای پوسته زمین است که در آن دو بلوک سنگی در امتداد سطح شکستگی نسبت به هم حرکت کردهاند. این پدیده نتیجه آزاد شدن انرژی ناشی از تنشهای تکتونیکی در پوسته زمین است.
مثال مشابه: تصور کن یک تخته گچی را با دو دستت از دو طرف فشار دهی. ابتدا خم میشود (تغییر شکل الاستیک) اما اگر فشار را ادامه دهی، ناگهان میشکند. سطح شکستگی همان «گسل» و دو تکه تخته گچ دو طرف گسل هستند که نسبت به هم جابهجا شدهاند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: گسلها بر اساس نوع حرکت به سه دسته اصلی تقسیم میشوند: گسلهای عادی (کششی)، گسلهای معکوس (فشاری) و گسلهای امتدادلغز (برشی). گسل مشهور «سان آندریاس» در کالیفرنیا یک گسل امتدادلغز راستگرد است که صفحه آمریکای شمالی و صفحه اقیانوس آرام در امتداد آن میلغزند.
یادآوری ایمنی: مناطق گسلی فعال میتوانند محل وقوع زمینلرزه باشند. در صورت زندگی در چنین مناطقی، همیشه آمادهباشی لازم برای زلزله را رعایت کن.
