راهنمایی کوتاه: پیوند اشتراکی زمانی تشکیل میشود که اتمها الکترونهای خود را به اشتراک بگذارند تا به آرایش گاز نجیب برسند.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا تعداد الکترونهای لایهی ظرفیت هر اتم را مشخص کن.
- ۲) ببین هر اتم برای رسیدن به آرایش هشتتایی (یا دوتایی برای هیدروژن) به چند الکترون نیاز دارد.
- ۳) الکترونهایی که باید به اشتراک گذاشته شوند را بین اتمها قرار بده.
- ۴) در مدل اتمی بور، الکترونهای لایهی ظرفیت را دور هسته نشان میدهیم.
- ۵) در مدل خطی، هر پیوند را با یک خط نشان میدهیم.
- ۶) مطمئن شو که همهی اتمها به آرایش پایدار رسیدهاند.
پاسخ نهایی:
الف) O2 (اکسیژن):
هر اتم اکسیژن ۶ الکترون در لایهی ظرفیت دارد و برای رسیدن به آرایش ۸ تایی (نئون) به ۲ الکترون نیاز دارد. بنابراین دو اتم اکسیژن، دو جفت الکترون (۴ الکترون) را به اشتراک میگذارند و یک پیوند دوگانه تشکیل میدهند.
مدل اتمی بور: دو دایره (هستهها) که هر کدام ۶ نقطه (الکترون) دارند. بین آنها دو جفت نقطه (الکترون مشترک) قرار میگیرد.
مدل خطی: O=O
ب) NH3 (آمونیاک):
نیتروژن (N) ۵ الکترون در لایهی ظرفیت دارد و به ۳ الکترون نیاز دارد. هر اتم هیدروژن (H) ۱ الکترون دارد و به ۱ الکترون نیاز دارد. بنابراین نیتروژن با هر هیدروژن یک جفت الکترون به اشتراک میگذارد (در مجموع ۳ پیوند).
مدل اتمی بور: یک دایره مرکزی (نیتروژن) با ۵ نقطه. سه دایره کوچک (هیدروژن) دور آن، هر کدام با ۱ نقطه. بین نیتروژن و هر هیدروژن یک جفت نقطه مشترک وجود دارد. نیتروژن یک جفت الکترون ناپیوندی هم دارد.
مدل خطی: ساختار هرمی مثلثی (پیرامید سهوجهی) که نیتروژن در مرکز و سه هیدروژن در رأسها قرار دارند. به صورت خطی: H-N-H با پیوند به هیدروژن سوم (که در صفحه نیست). معمولاً به شکل زیر نشان داده میشود:
H
|
H—N—H
مثال مشابه: مولکول آب (H2O). اکسیژن با دو اتم هیدروژن پیوند اشتراکی تشکیل میدهد. مدل خطی: H-O-H
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن مدل بور و خطی را برای مولکول متان (CH4) رسم کنی. کربن ۴ الکترون ظرفیت دارد و با ۴ اتم هیدروژن پیوند میزند.
