راهنمایی کوتاه: پیوند اشتراکی زمانی تشکیل میشود که اتمها الکترونهای خود را به اشتراک بگذارند تا به آرایش گاز نجیب برسند.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا تعداد الکترونهای لایهی آخر (الکترونهای ظرفیت) هر اتم را مشخص کن.
- ۲) ببین هر اتم برای کامل کردن لایهی آخرش به چند الکترون نیاز دارد.
- ۳) اتمها الکترونهای خود را به اشتراک میگذارند تا هر دو به هشتتایی (یا دوتایی برای هیدروژن) برسند.
- ۴) در مدل خطی، هر جفت الکترون اشتراکی را با یک خط نشان میدهیم.
- ۵) در مدل اتمی بور، الکترونها را در لایهها میکشیم و الکترونهای اشتراکی را بین اتمها قرار میدهیم.
پاسخ نهایی:
الف) مولکول O2 (اکسیژن):
- اتم اکسیژن (O) ۶ الکترون در لایهی آخر دارد و برای کامل کردن آن به ۲ الکترون نیاز دارد.
- دو اتم اکسیژن، دو جفت الکترون (۴ الکترون) را با هم به اشتراک میگذارند تا هر دو به ۸ الکترون برسند. این یک پیوند دوگانه است.
- مدل خطی: O=O
- مدل اتمی بور: دو دایره (هسته) با دو لایه الکترونی. در لایهی بیرونی هر اتم، ۶ الکترون اختصاصی و ۲ جفت الکترون (۴ الکترون) بین دو هسته مشترک است.
ب) مولکول NH3 (آمونیاک):
- اتم نیتروژن (N) ۵ الکترون ظرفیت دارد و به ۳ الکترون نیاز دارد.
- اتم هیدروژن (H) ۱ الکترون دارد و به ۱ الکترون نیاز دارد.
- یک اتم نیتروژن با سه اتم هیدروژن، سه جفت الکترون به اشتراک میگذارد (هر هیدروژن یک جفت با نیتروژن).
- مدل خطی: ساختار هرمی مثلثی. نیتروژن در مرکز و سه خط به سه اتم H.
- مدل اتمی بور: یک دایره مرکزی (N) با دو لایه. در لایه بیرونی ۵ الکترون دارد. سه اتم H (هر کدام یک لایه با ۱ الکترون) دور آن. سه جفت الکترون بین N و هر H مشترک است. یک جفت الکترون ناپیوندی روی نیتروژن باقی میماند.
مثال مشابه: مولکول آب (H2O). اکسیژن با دو اتم هیدروژن پیوند میدهد. مدل خطی: H–O–H (زاویهدار).
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن مدل بور و خطی را برای مولکول متان (CH4) رسم کنی. کربن ۴ الکترون ظرفیت دارد و با چهار هیدروژن پیوند میزند.
