راهنمایی کوتاه: پیوند اشتراکی زمانی تشکیل میشود که اتمها الکترونهای خود را به اشتراک بگذارند تا به آرایش گاز نجیب برسند.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا تعداد الکترونهای لایهی ظرفیت هر اتم را مشخص کن.
- ۲) ببین هر اتم برای رسیدن به آرایش هشتتایی (یا دوتایی برای هیدروژن) به چند الکترون نیاز دارد.
- ۳) الکترونهایی که باید به اشتراک گذاشته شوند را بین اتمها قرار بده.
- ۴) در مدل خطی، هر جفت الکترون اشتراکی را با یک خط نشان میدهیم.
- ۵) در مدل اتمی بور، الکترونها را به صورت نقطه (یا دایرههای کوچک) دور هسته میکشیم و الکترونهای اشتراکی را بین دو اتم قرار میدهیم.
پاسخ نهایی:
الف) مولکول O2 (اکسیژن):
- هر اتم اکسیژن ۶ الکترون در لایهی ظرفیت دارد و برای کامل کردن لایه به ۲ الکترون نیاز دارد.
- دو اتم اکسیژن، دو جفت الکترون (۴ الکترون) را با هم به اشتراک میگذارند و یک پیوند دوگانه تشکیل میدهند.
- مدل خطی: O=O (یک خط دوتایی بین دو اتم O)
- مدل اتمی بور: دو دایره (هسته) که هر کدام ۸ الکترون دارند. ۴ الکترون (دو جفت) دقیقاً بین دو هسته قرار گرفتهاند و نشاندهندهی اشتراک هستند. بقیهی الکترونها دور هستهی خودشان هستند.
ب) مولکول NH3 (آمونیاک):
- اتم نیتروژن (N) ۵ الکترون ظرفیت دارد و به ۳ الکترون نیاز دارد.
- هر اتم هیدروژن (H) ۱ الکترون دارد و به ۱ الکترون نیاز دارد.
- اتم نیتروژن با هر یک از سه اتم هیدروژن، یک جفت الکترون به اشتراک میگذارد (در مجموع سه پیوند یگانه).
- مدل خطی: ساختار به شکل یک N مرکزی با سه خط که هر خط به یک H وصل شده است. (شبیه سهپایه)
- مدل اتمی بور: یک دایرهی مرکزی برای N با ۸ الکترون (۵ الکترون خودش + ۳ الکترون از اشتراک با هیدروژن). سه دایرهی کوچک برای H که هر کدام ۲ الکترون دارند (۱ الکترون خودشان + ۱ الکترون از اشتراک با نیتروژن). بین N و هر H، یک جفت الکترون اشتراکی قرار دارد.
مثال مشابه: مولکول آب (H2O). اتم اکسیژن مرکزی با دو اتم هیدروژن پیوند یگانه دارد. مدل خطی آن H–O–H است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن مدل بور و مدل خطی را برای مولکولهای سادهای مثل CH4 (متان) یا HCl (هیدروژن کلرید) روی کاغذ رسم کنی. دقت کن که هر اتم در نهایت چند الکترون در مدل بور دارد؟
