ترسیم پیوند اشتراکی در مولکول‌ها

راهنمایی کوتاه: پیوند اشتراکی زمانی تشکیل می‌شود که اتم‌ها الکترون‌های خود را به اشتراک می‌گذارند تا به آرایش گاز نجیب برسند.

گام‌به‌گام:

• ۱) ابتدا آرایش الکترونی هر اتم را بنویسید تا تعداد الکترون‌های لایه‌ی آخر (الکترون‌های ظرفیت) مشخص شود.
• ۲) برای هر اتم، الکترون‌های ظرفیت را با نقطه (•) نشان دهید.
• ۳) اتم‌ها را طوری کنار هم قرار دهید که الکترون‌های جفت نشده‌ی آن‌ها روبروی هم قرار گیرند.
• ۴) این الکترون‌های روبرو را به صورت یک جفت الکترون مشترک (دو نقطه یا یک خط) نشان دهید.
• ۵) مطمئن شوید هر اتم (به جز هیدروژن) با اشتراک گذاری الکترون، هشت‌تایی (یا دو‌تایی برای هیدروژن) کامل شود.
• ۶) در مدل خطی، هر خط نشان‌دهنده‌ی یک جفت الکترون مشترک است.

پاسخ نهایی:

الف) مولکول اکسیژن (O₂):

• مدل اتمی بور (نقطه‌ای-خطی): هر اتم اکسیژن ۶ الکترون ظرفیت دارد. دو اتم اکسیژن دو جفت الکترون مشترک تشکیل می‌دهند (یک پیوند دوگانه). ساختار: O :: O (که در آن :: نشان‌دهنده‌ی دو جفت الکترون مشترک است).
• مدل خطی: O=O (هر خط نشان‌دهنده‌ی یک جفت الکترون مشترک است، بنابراین دو خط پیوند دوگانه را نشان می‌دهند).

ب) مولکول آمونیاک (NH₃):

• مدل اتمی بور (نقطه‌ای-خطی): نیتروژن (N) ۵ الکترون ظرفیت دارد. هر اتم هیدروژن (H) ۱ الکترون ظرفیت دارد. اتم نیتروژن با هر یک از سه اتم هیدروژن یک جفت الکترون مشترک تشکیل می‌دهد. ساختار: در مرکز N قرار دارد و سه پیوند N-H دارد. الکترون‌های جفت نشده‌ی نیتروژن به صورت یک جفت الکترون تنها (دو نقطه) روی آن باقی می‌ماند.
• مدل خطی: ساختار به شکل یک N مرکزی با سه خط که هر خط به یک H متصل است (شکل هرمی یا مثلثی). به صورت خطی معمولاً به شکل زیر نشان داده می‌شود:
  H
  |
  H—N—H
  (البته این یک نمایش ساده‌شده است و شکل واقعی سه‌بعدی است).

مثال مشابه: مولکول آب (H₂O). اکسیژن با دو اتم هیدروژن پیوند اشتراکی تشکیل می‌دهد. در مدل نقطه‌ای: H:O:H (با دو جفت الکترون تنها روی اکسیژن). در مدل خطی: H-O-H.

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن مدل پیوند اشتراکی را برای مولکول‌های CO₂ (دی‌اکسید کربن) و CH₄ (متان) رسم کنی. به یاد داشته باش که کربن ۴ الکترون ظرفیت دارد.