راهنمایی کوتاه: پیوند اشتراکی زمانی تشکیل میشود که اتمها الکترونهای لایه آخر خود را به اشتراک میگذارند تا به آرایش گاز نجیب برسند.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا آرایش الکترونی هر اتم را بنویسید. اکسیژن (O) عدد اتمی ۸ دارد: ۲,۶. نیتروژن (N) عدد اتمی ۷ دارد: ۲,۵. هیدروژن (H) عدد اتمی ۱ دارد: ۱.
- ۲) برای O2 (گاز اکسیژن): هر اتم اکسیژن ۶ الکترون در لایه آخر دارد و برای پر کردن لایه (به ۸ الکترون رسیدن) نیاز به ۲ الکترون دارد. بنابراین دو اتم اکسیژن دو جفت الکترون (۴ الکترون) را به اشتراک میگذارند و یک پیوند دوگانه تشکیل میدهند.
- ۳) در مدل بور برای O2: دو دایره (هسته) بکشید. دور هر هسته دو لایه الکترونی بکشید. در لایه اول هر کدام ۲ نقطه (الکترون) و در لایه دوم ۶ نقطه قرار دهید. سپس بین دو لایه بیرونی، دو جفت نقطه (الکترون) مشترک بکشید که نشاندهنده پیوند دوگانه است.
- ۴) برای NH3 (آمونیاک): نیتروژن ۵ الکترون در لایه آخر دارد و نیاز به ۳ الکترون دارد. هر هیدروژن ۱ الکترون دارد و نیاز به ۱ الکترون دارد. بنابراین نیتروژن با سه اتم هیدروژن، سه جفت الکترون به اشتراک میگذارد (هر جفت ۲ الکترون).
- ۵) در مدل بور برای NH3: یک دایره مرکزی برای نیتروژن بکشید با دو لایه الکترونی (لایه اول ۲ نقطه، لایه دوم ۵ نقطه). سه دایره برای هیدروژنها در اطراف آن بکشید، هر کدام با یک لایه و ۱ نقطه. بین نیتروژن و هر هیدروژن یک جفت نقطه مشترک بکشید.
- ۶) در نمایش خطی: برای O2 از O=O استفاده کنید (دو خط نشاندهنده پیوند دوگانه). برای NH3 از ساختاری با N در وسط و سه خط به Hها استفاده کنید (N با سه خط به سه H متصل است).
پاسخ نهایی:
- الف) O2: در مدل بور، دو اتم اکسیژن با اشتراک دو جفت الکترون (پیوند دوگانه) به هم متصل میشوند. در نمایش خطی: O=O
- ب) NH3: در مدل بور، اتم نیتروژن مرکزی با سه اتم هیدروژن با اشتراک سه جفت الکترون (سه پیوند یگانه) متصل میشود. در نمایش خطی: H–N–H به صورت مثلثی (با N در رأس و Hها در سه گوشه).
مثال مشابه: برای مولکول آب (H2O): اکسیژن با دو اتم هیدروژن دو پیوند یگانه تشکیل میدهد. در مدل بور، اکسیژن مرکزی با دو هیدروژن و اشتراک دو جفت الکترون، و در نمایش خطی: H–O–H.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن مدل بور را برای CO2 (دیاکسید کربن) رسم کنی. کربن ۴ الکترون در لایه آخر دارد و با دو اتم اکسیژن چگونه پیوند میزند؟
